فراهم سازد، پيامد و نتيجه اش را بررسى كند و سرانجام ، با اتّكا به نيروى ايمان و به اميد پشتيبانى خدا ، دست به كار شود و براى جلوگيرى از اضطراب، دودلى، نگرانى هاى وسوسه زا و يا حوادث احتمالى، به خدا توكّل كند و به اصطلاح : «با توكّل ، زانوى اُشتر ببند» ، كه گفته اند: «در توكّل ، از سببْ غافل مشو». وقتى فرد همه پيش بينى هاى لازم را انجام داد و مقدمات و وسايل را فراهم كرد و تصميم گرفت، آن گاه با توكّل اقدام كند. « فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ . [١] پس آن گاه كه تصميم گرفتى ، به خدا توكّل كن ؛ كه خدا توكّل كنندگان را دوست مى دارد» .

٧ . ترس

يكى ديگر از عللى كه موجب از دست رفتن منفعت مى شود و در نتيجه آن ، انسان ، ممكن است در آينده ، دچار حسرت شود «ترس» است . پيامى كه ترس در بردارد ، اين است كه خطرى ، خوش بختى شما را تهديد مى كند كه شما هنوز قادر به مهار كردن آن نيستيد. اين حالت روحى ، با احساس اضطراب و نگرانى ، همراه است . اوّلين پيامد ترس ، از دست دادن فرصت ها به خاطر محتاطانه عمل كردن و دورى كردن از تجربه هاى جديد يا آزارنده گذشته است. [٢] ترس در شكل هاى مختلفى وجود دارد: ترس از شكست، ترس از موفّقيت، ترس از خطر و ... . معمولاً فرصت هايى كه به علّت ترس ، از دست انسان مى روند ؛ از اهميت خاصى برخوردارند و روشن است حسرتى كه به

[١] نهج البلاغة ، نامه ٤٧ .[٢] ر . ك : غرر الحكم ، ح ٧٣٧٠ .[٣] الأمالى ، طوسى ، ص ٥٢٧ .[٤] الأمالى، صدوق ، ص ٧٣ .[٥] براى اطلاعات بيشتر در اين زمينه ، ر.ك: مديريت زمان (پژوهش گروه مؤلفان در دبيرخانه شوراى تهذيب و اخلاق مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى) .[٦] نهج البلاغة ، حكمت ٣٩٠ .[٧] ديوان رباعيات اوحدى گنجوى ، ص ٧١٠ .[٨] تحف العقول، ص ٣٠٢ .[٩] بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ٤٢ .[١٠] سوره آل عمران ، آيه ١٥٩ .[١١] حال برتر ، ص ١٤٨ .[١٢] سوره آل عمران ، آيه ١٥٦ .[١٣] پرتوى از قرآن ، ج ٥ ، ص ٣٩٢ ـ ٣٩٣. نيز ، ر . ك : من وحى القرآن ، ج ٦ ، ص ٢١٦ .[١٤] غرر الحكم ، ح ٨٥٤٣ .[١٥] نهج البلاغة ، حكمت ١٧٥ .[١٦] غرر الحكم ، ح ٤١٠٨ .[١٧] ر.ك : سوره روم ، آيه ٨ ؛ سوره آل عمران ، آيه ١٩١ ؛ سوره يونس ، آيه ٢٤ ؛ سوره رعد ، آيه ٣ ؛ سوره نحل ، آيه ٦٩ ؛ سوره زمر ، آيه ٤٢ ؛ سوره جاثيه ، آيه ١٣ ؛ سوره حشر ، آيه ٢١ .[١٨] سوره بقره ، آيه ١١٢ .[١٩] سوره بقره ، آيه ٢٧٤ و ٢٦٢ و ٢٧٧ ؛ سوره آل عمران ، آيه ١٧٠ ؛ سوره مائده ، آيه ٦٩ ؛ سوره انعام ، آيه ٤٨ ؛ سوره اعراف ، آيه ٣٥ .[٢٠] سوره يونس ، آيه ٦٢ ؛ نيز ر.ك : سوره بقره ، آيه ٤٨ و ٦٢ .[٢١] سعدى ، غزليات .