بردارنده گمان خطاست. هرگاه كسى جامع اين اوصاف چهارگانه باشد، به احتمال قوى و نزديك به يقين ، انسان را به واقع مى رساند. با اين حال ، كسانى كه سخنشان را زير پا بگذارند و بر مركب غرور و لجاجتْ سوار شوند، جز در بيراهه ، گام ننهاده اند و خود را در پرتگاه بدبختى قرار داده ، خود را دچار حسرت خواهند نمود. هر آن ملّت نصيحت را نپذيرفت به تَرك آبروى خويشتن گفت برون گرديد از راه سلامت شد او مورث به اندوه و ندامت به خيبت ها و خسران ، گشت همسر به حسرت ها و حرمان ، گشتْ ياور . [١]

٩ . از دست دادن فرصت

برخى فكر مى كنند كه هميشه بخت ، با آنها يار خواهد بود و هر وقت كه دلشان بخواهد ، مى توانند به كار مورد علاقه خود بپردازند؛ غافل از اين كه فرصت هايى كه در زندگى براى انسان پيش مى آيد مثل طلا و بلكه ارزشمندتر است و بايد قدر آنها را دانست و بيشترين استفاده را از آنها برد ؛ ولى برخى اين مسئله را خيلى دير متوجّه مى شوند و زمانى به اين حقيقت ، پى مى برند كه كار از كار گذشته است و فرصت هايشان از بين رفته است و جايى براى جبران نيز باقى نمانده است ، لذا دچار حسرت و اندوه مى شوند. در اين زمينه نيز پيشوايان معصوم ما توصيه هاى لازم را فرموده اند: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد: تَركُ الفُرَصِ غُصَصٌ . [٢] از كف دادن فرصت ها، اندوه ها مى آورد.

[١] شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد ، ج ٢٠ ، ص ٣٣٥ .[٢] ديوان غزليات خواجه حافظ : ص ٣٤٦ ؛ (غزل شماره ٢٥٦) .[٣] شرح غرر الحكم، ج ٥ ، ص ٣٤٦ .[٤] همان ، ص ٢١٤ .[٥] همان ، ص ١٨٥ .[٦] نهج البلاغة ، خطبه ٣٥ .[٧] شرح نهج البلاغه منظوم، ج ١ ، ص ٢٢٦ .[٨] منتخب ميزان الحكمة با ترجمه فارسى، ص ٤٤٥ .[٩] همان جا.[١٠] همان جا .[١١] مكارم الأخلاق ، ص ٥٠٥ .[١٢] شرح غرر الحكم ، ج ٢ ، ص ١٩٢ .[١٣] مشكاة الأنوار ، ص ١٣٣ .