آه سرد - سروش، محمد على - الصفحة ١١٧ - 7 ترس
مسائلى كه در آن، عدم اطمينان و ريسك وجود دارد، به جاى پاك كردن مسئله و پناه بردن به خيالات و اوهام، با توجّه كردن به جنبه هاى مثبت مسئله، تلاش و اراده خود را دو چندان كرد و عزم خود را براى موفّقيت ، جزم نمود. در برخورد با ترس، نخست بايد طرز فكر و برداشت خود را در مورد شكست و موفّقيت ، عوض كرد. حقيقتْ اين است كه شكست، نردبان پيشرفت است ، نه پايان راه . كسى را به دليل شكست خوردن در كارى ، از زندگى محروم نمى كنند ؛ بلكه اين طرز فكر اشتباه ماست كه با جلوه دادن شكست به عنوان پايان راه، مانع انجام دادن كار مى شود. شكست واقعى، حركت نكردن و بى حركت ماندن است. در تلاش و كوشش، هيچ شكستى راه ندارد و اگر هم ناكامى باشد، خود، تجربه و كمكى براى رسيدن به هدف است. در رويارويى با ترس بايد با آن منطقى برخورد كرد و با بررسى علّت آن، به دنبال از ميان برداشتن آن بود. با تجزيه و تحليلِ علّت ترس، مشاهده مى شود كه بسيارى از ترس هاى بى مورد، از روى عدم آگاهى اند. در موارد ديگر نيز بايد با خود انديشيد كه در بدترين حالت ممكن، چه اتّفاقى رخ مى دهد؟ در اين صورت، ديده خواهد شد كه اصل ترس، بى مورد بوده، آن طورى كه فكر مى شده ، بزرگ نبوده است. اگر از اين راه نيز مشكل نشود ، شخص بايد فكر كند كه اگر اصلاً ترس نبود، چه كارى بايد انجام مى داد؛ يعنى برخلاف احساس واقعى اش، خود را در موقعيت ديگرى قرار دهد. اين كار، موجب مى شود كه به مرور ، ترس وى بريزد. امام على عليه السلام مى فرمايد: مَن رَكِبَ الأهوالَ اكتَسَبَ الأموالَ . [١] هر كه بر ترس ها چيره شود، اموال را كسب مى كند.
[١] حال برتر ، ص ١٤٨ .[٢] سوره آل عمران ، آيه ١٥٦ .[٣] پرتوى از قرآن ، ج ٥ ، ص ٣٩٢ ـ ٣٩٣. نيز ، ر . ك : من وحى القرآن ، ج ٦ ، ص ٢١٦ .[٤] غرر الحكم ، ح ٨٥٤٣ .[٥] نهج البلاغة ، حكمت ١٧٥ .[٦] غرر الحكم ، ح ٤١٠٨ .[٧] ر.ك : سوره روم ، آيه ٨ ؛ سوره آل عمران ، آيه ١٩١ ؛ سوره يونس ، آيه ٢٤ ؛ سوره رعد ، آيه ٣ ؛ سوره نحل ، آيه ٦٩ ؛ سوره زمر ، آيه ٤٢ ؛ سوره جاثيه ، آيه ١٣ ؛ سوره حشر ، آيه ٢١ .[٨] سوره بقره ، آيه ١١٢ .[٩] سوره بقره ، آيه ٢٧٤ و ٢٦٢ و ٢٧٧ ؛ سوره آل عمران ، آيه ١٧٠ ؛ سوره مائده ، آيه ٦٩ ؛ سوره انعام ، آيه ٤٨ ؛ سوره اعراف ، آيه ٣٥ .[١٠] سوره يونس ، آيه ٦٢ ؛ نيز ر.ك : سوره بقره ، آيه ٤٨ و ٦٢ .[١١] سعدى ، غزليات .