حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٩٥ - نگاهى به حديث زينب عطاره

نگاهى به حديث زينب عَطّاره‌[١]

در مصادر حديثى، روايت‌هايى با عنوان «زينب العطارة الحولاء» يا «الحولاء العطارة» و يا تعبيرهايى از اين قبيل، منقول است كه گفتگوى زنى را با همين نام با پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گزارش كرده است. اين حديث را گروهى از محدّثان، مورد مناقشه و نقد قرار داده‌اند.

براى ارزيابى و بررسى دقيق اين روايات، بايد نخست به گردآورى اين احاديث پرداخت. آنچه نگارنده در جستجوهاى خود بدان رسيده، از اين حكايت دارد كه حديثى با تعبير «زينب العطارة الحَولاء»، تنها در مصادر شيعى به چشم مى‌خورد و در منابع حديثى اهل سنّت، نقل نشده است.

اين روايت را كلينى در فروع و روضه الكافى و صدوق در دو كتاب التوحيد و كتاب من لايحضره الفقيه نقل كرده‌اند. مضمون اين حديث، پرسش زينب از عظمت خداوند است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به تفصيل، به وى پاسخ گفته است.

لكن روايت ديگرى با تعبير «الحولاء العطارة»، در مصادر حديثى شيعه و اهل سنّت، به ثبت رسيده است كه مضمون آن، گلايه اين زن از همسرش است و پيامبر صلى الله عليه و آله در پاسخ، حقوق زن و شوهر را بيان فرموده است.

در نتيجه، بررسى و داورى در باره اين احاديث را در دو بخش دنبال نموده، در بخش نخست، حديث «زينب العطارة الحولاء» و در بخش دوم، حديث «الحولاء العطارة» را به بحث مى‌گذاريم.

[١]. اين مقاله، پيش از اين، در ميراث حديث شيعه( دفتر هجدهم) منتشر شده است.