حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٩٢ - د اختلاف روايات و راه هاى تشخيص آن

ب. گواهى به پيامبرىِ حضرت محمّد صلى الله عليه و آله‌

يك صفحه و نيم ديگر، به اين موضوع اختصاص دارد. در اين فرازها نيز كلينى از احاديث و بويژه سخنان امير مؤمنان عليه السلام‌[١] بهره برده است.

كلينى گزارش‌گونه‌اى از فضاى دوران نبوّت و سپس امامت را به تصوير مى‌كشد.

ج. تبيين كلامىِ نياز به دين‌

در اين بند، كلينى از شخصى با تعبير «أخى (برادرم)» ياد مى‌كند كه از مشكلات فرهنگى زمانه، گلايه دارد كه مردم به جهالتْ روى آورده و با دانش و دانشمندان دشمنى دارند و دين خود را در تمامى زمينه‌ها بر استحسان، تقليد و عقلْ بنا كرده‌اند.

كلينى در اين جا نياز به دين را بيان مى‌دارد و اين كه دين شخص، بايد از روى دانش و بصيرت باشد.

د. اختلاف روايات و راه‌هاى تشخيص آن‌

شخصى كه نزد كلينى، از مشكلات فرهنگى زمانه گلايه داشت، اينك سه مشكل ديگر را بيان مى‌كند:

١. وجود اختلاف در روايات؛

٢. فقدان عالِمى كه با او مذاكره كند و به دانش او اطمينان كند؛

٣. اظهار علاقه به وجود كتابى كه همه فنون علم دين در آن باشد.

كلينى براى تشخيص روايات، سه طريق را بيان مى‌كند:

يك. عرضه بر كتاب؛

دو. عرضه به عامه؛

سه. مجمعٌ عليه بودن.

سپس مى‌گويد: شناخت روايات درست، با اين سه طريق، بسيار دشوار است و ما از

[١]. نهج البلاغه، خطبه ٨٩ و ١٥٨.