در قرآن كريم ، واژه «بدع» و مشتقّات آن ، چهار بار به كار رفته است : دوبار به صورت «بديع» ،[١] به معناى مُبدع در مورد خداوند متعال ، و يك بار با واژه «بِدع» [٢] در باره پيامبر صلى الله عليه و آله ، و يك بار با واژه «ابتداع» [٣] در مورد نصارا ، استعمال شده است . گفتنى است كه در سه مورد نخست ، معناى لغوى بدعت ، مراد است ؛ امّا در مورد چهارم ، يعنى آيه ٢٧ سوره حديد ، دو نظر وجود دارد : يكى اين كه در بدعتِ اصطلاحى و محرَّم ، استعمال شده است ؛ [٤] و نظر ديگر اين كه در معناى لغوى بدعت ، به كار رفته است . [٥] ليكن آيات مختلفى ، بر اين معنا تأكيد دارند كه احكام و قواعد دين ، توقيفى هستند و بايد از سوى خداوند متعال ، مشخّص شوند و هيچ كس حق ندارد آنها را تغيير دهد يا كم و زياد كند ، و هر گونه نوآورى در اصول و يا فروع دين ، ممنوع است . [٦]

[١] . «بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ؛ نوپديد آورنده آسمان ها و زمين است» (بقره : آيه ١١٧ ، انعام : آيه ١٠١) . [٢] . «قُلْ مَا كُنتُ بِدْعًا مِّنَ الرُّسُلِ ؛ بگو : من ، نوآمده اى از پيامبران نيستم» (احقاف : آيه ٩) . [٣] . «وَ رَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا ؛ و رهبانيتى (گوشه گيرى اى) كه از پيش خود در آوردند» (حديد : آيه ٢٧) . [٤] . ر . ك : تفسير ابن كثير : ج ٤ ص ٣٣٨ ، البدعة ، مفهومها ، حدّها ، آثارها : ص ١٣ و ٣٣ . [٥] . ر . ك : الميزان فى تفسير القرآن : ج ١٩ ص ١٧٣ . [٦] . از آن جمله است : نساء : آيه ٥٩ ، حشر : آيه ٧ ، اعراف : آيه ١٥٦ ، آل عمران : آيه ٣٢ ، احزاب : آيه ٣٦ ، يونس : آيه ٥٩ ، نحل : آيه ١١٦ ، مائده : آيه ٤٤ ـ ٤٧ . نيز ، ر . ك : ص ٤٨١ (بدعت / فصل سوم : بر حذر داشتن خدا از بدعت) .