نخستين خطر و ضرر بخل براى بخيل ، اين است كه او را دچار فقرِ معنوى مى نمايد . در واقع ، بخيل در موازات بخل مادّى نسبت به ديگران ، از نظر معنوى نسبت به خود نيز بخل مى ورزد . لذا قرآن كريم ، تصريح مى فرمايد : «وَ مَن يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ . [١] و هر كس بخل ورزد ، تنها به زيان خود ، بخل ورزيده است» . اين فقر روحى ، سبب مى شود كه بخيل ، هر چه قدر داشته باشد ، باز هم احساس كمبود و نياز و تنگ دستى كند . احساس تنگ دستى نيز تنگ شدن سينه و روح را به دنبال دارد . [٢] و بدين سان ، آرامش و آسايش روانى از بخيل ، سلب مى گردد و گرفتار رذايل اخلاقى ديگرى مانند : بى شرمى و ناجوانْ مردى هم مى شود . چنين شخصى ، آرزو مى كند تا همه مردم در فقر و تنگ دستى به سر ببرند . [٣]

دسته دوم : خطرهاى اجتماعى و فرهنگى

نكات مهمّى كه در زمينه خطرهاى اجتماعى بخل در روايات آمده ، عبارت است از : نفرت عمومى از بخيل ، نداشتن دوست واقعى ، بى آبرويى ، بُريدن دوستان شخص و حتّى اعضاى خانواده اش از او .[٤]

[١] . محمّد : آيه ٣٨ . [٢] . ر . ك : ص ٣٧٩ (تنگ دلى) و (نداشتن آسايش) . [٣] . ر . ك : ص ٣٨١ (آرزوى فقر كردن براى مردم) . [٤] . ر . ك : ص٣٨٣ (دشنام دادن مردم) و ص ٣٨٥ (نفرت و دشمنى مردم) و ص٣٨٧ (ننگ و شرمسارى در ميان مردم) و (خوارى در ميان مردم) و ص٣٩١ (بريدن پيوند خويشاوندى) و ص٣٩٣ (نداشتن دوست) .