دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٣٤
به هر حال ، واژه «بحر» در لغت عرب ، هم در مقابل دشت به كار مى رود ، و هم در باره هر چه كه گسترده و پهناور باشد .
بحر ، در قرآن و حديث
واژه «بحر» در قرآن كريم ، ٤١ بار به صورت مفرد ، تثنيه و جمع ، در مقابل «بَرّ (دشت)» و يا به تنهايى به كار رفته است ؛ امّا در احاديث اسلامى ، در انواع امور گسترده و عميق ، كاربرد دارد ؛ مانند : «بحر العلم (درياى دانش)» ، «بحر النور (درياى نور)» ، «بحر الحياة (درياى زندگى)» و «بحر الرضا (درياى خشنودى)» .[١] همچنين با عنايت به خطرناك بودن سفر دريايى در دوره هاى گذشته ، اقدامات خطرناك ، مانند : اظهار نظر كردن در باره قرآن ، بدون بهره گيرى از ره نمودهاى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام ، مصاحبت با اشرار و نزديك شدن به فرمان روايان ستمگر هنگام آشفتگى آنان ، به مسافرت هاى دريايى تشبيه گرديده است . [٢] نكته مهم و قابل تأمّل ، اين است كه دريا ، در مقابل دشت ، از منظر قرآن و حديث ، يكى از بزرگ ترين دلايل خداشناسى است . دريا ، مانند همه پديده هاى هستى ، از پديد آورنده خود ، اطاعت مى كند و از قوانين تكوينى او پيروى مى نمايد [٣] و به بركت نام مقدّس او در محدوده اى كه در نظام آفرينش براى آن مشخّص كرده ، به تسبيح و تهليل آفريدگارِ جهان ، مشغول است [٤] و با منابع متنوّع و پايان ناپذير خود ، در خدمت انسان ، قرار دارد . [٥]
[١] . ر . ك : ص ٢٧٣ (تشبيه كردن به دريا ، براى بزرگ نشان دادن) . [٢] . ر . ك : ص ٢٩١ (تشبيه كردن به مسافر دريا) . [٣] . ر . ك : ص ٢٥٧ (فرمان بُرداى دريا) . [٤] . ر . ك : ص ٢٥٩ (درياها، خدا را به پاكى و يگانگى مى ستايند) . [٥] . ر . ك : ص ٢٤١ (دريا در خدمت انسان) .