(مسأله ١٥٠١) اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به ١٠٥ مثقال نقره سكّه دار يا ١٥ مثقال طلاى سكّه دار مى رسد يا نه، بنابر احتياط واجب، بايد به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند.

(مسأله ١٥٠٢) اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند، چنانچه بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده اند، اگر سهم هر كدام آنها به ١٠٥ مثقال نقره سكّه دار يا ١٥ مثقال طلاى سكّه دار برسد، بايد خمس آن را بدهند.

(مسأله ١٥٠٣) اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد، آنچه از آن به دست مى آيد، مال صاحب ملك است. و چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن خرجى نكرده، بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده، بدهد. در صورتى كه به حدّ نصاب برسد. ولى اگر اين كار به دستور او انجام گرفته هزينه آن بر عهده او است و از درآمد معدن كم مى شود.

(مسأله ١٥٠٤) اگر حكومت اسلامى معدنى را استخراج كند، خمس به آن تعلق نمى گيرد.

٣ـ گنج

(مسأله ١٥٠٥) گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسى آن را پيدا كند و طورى باشد كه به آن، گنج بگويند.

(مسأله ١٥٠٦) اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند مال خود او است و بايد خمس آن را بدهد.

(مسأله ١٥٠٧) نصاب گنج بنابراحتياط، ١٠٥ مثقال نقره يا ١٥ مثقال طلا است. يعنى اگر قيمت چيزى را كه از گنج به دست مى آورد، بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده به ١٠٥ مثقال نقره سكّه دار يا ١٥ مثقال طلاى سكّه دار برسد، بايد خمس آن را بدهد.

(مسأله ١٥٠٨) اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند و بداند مال كسانى كه