رساله توضيح المسائل - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٨٨
احكام محتضر
(مسأله ٤٦٠) مسلمانى را كه محتضر است يعنى در حال جان دادن مى باشد مرد باشد يا زن، بزرگ باشد يا كوچك، بايد به پشت بخوابانند به طورى كه كف پاهايش به طرف قبله باشد و اگر خواباندن او كاملا به اين طور ممكن نيست بنابر احتياط تا اندازه اى كه ممكن است بايد به اين شيوه عمل كنند و چنانچه خواباندن او به هيچ قسم ممكن نباشد به قصد احتياط او را رو به قبله بنشانند و اگر آن هم نشود، باز به قصد احتياط او را به پهلوى راست يا به پهلوى چپ، رو به قبله بخوابانند.
(مسأله ٤٦١) احتياط واجب آن است كه تا وقتى، او را غسل نداده اند رو به قبله باشد و بعد از حركت دادن اين احتياط، واجب نيست.
(مسأله ٤٦٢) رو به قبله كردن محتضر بر هر مسلمان واجب است و اجازه گرفتن از ولىّ او لازم نيست.
(مسأله ٤٦٣) مستحب است شهادتين و اقرار به دوازده امام (عليهم السلام) و ساير عقائد حقّه را; به كسى كه در حال جان دادن است، طورى تلقين كنند كه بفهمد و نيز مستحب است چيزهايى را كه گفته شد تا وقت مرگ تكرار كنند.
(مسأله ٤٦٤) مستحب است اين دعاها را طورى به محتضر تلقين كنند كه بفهمد:
«اَلّلهُمَّ اغْفِرْلِىَ الكَثيرَ مِنْ مَعاصيكَ واقْبَلْ مِنّى اليَسيرَ مِنْ طاعَتِكَ يا مَنْ يَقْبَلُ اليَسيرَ و يَعْفُو عَنِ الكَثيرِ إقْبَلْ مِنِّى اليَسيرَ و اعْفُ عَنِّى الكَثيرَ إنَّكَ أنْتَ العَفُوٌّ الغَفُورُ اَلّلهُمَّ ارْحَمْنى فَإنَّكَ رَحيمٌ».
(مسأله ٤٦٥) مستحب است كسى را كه سخت جان مى دهد، اگر ناراحت نمى شود به جايى كه نماز مى خوانده ببرند.
(مسأله ٤٦٦) مستحب است براى راحت شدن محتضر بر بالين او سوره مباركه يس و الصافات و احزاب و آية الكرسى و آيه پنجاه و چهارم از سوره اعراف (إنَّ ربَّكُمُ اللهُ الّذى