بیت المال و حقوق آن
(١)
پیشگفتار
٩ ص
(٢)
مقدمه
١١ ص
(٣)
1 تعریف بیت المال
١٥ ص
(٤)
2 تاریخچه پیدایش بیت المال
١٧ ص
(٥)
3 اهمیت بیت المال
٢١ ص
(٦)
1 زکات
٣٠ ص
(٧)
2 خمس
٣٧ ص
(٨)
3 جزیه
٤٠ ص
(٩)
4 خراج
٤٣ ص
(١٠)
5 انفال دولتی
٤٧ ص
(١١)
6 املاک دولتی
٤٩ ص
(١٢)
7 عشور
٥١ ص
(١٣)
8 هدیه
٥٥ ص
(١٤)
9 مالیات
٥٧ ص
(١٥)
1 امانتداری
٦٠ ص
(١٦)
2 علاقمندی به عمران و آبادانی
٦٢ ص
(١٧)
3 نگه نداشتن جانب خویشاوندان
٦٤ ص
(١٨)
4 نرمخویی
٦٦ ص
(١٩)
الف راه هرگونه استفاده شخصی از بیت المال بسته است
٧١ ص
(٢٠)
ب اتلاف بیت المال موجب ضمان است
٧٥ ص
(٢١)
ج اسراف بیت المال ممنوع است
٧٧ ص
(٢٢)
1 بازنگری در روشهای آموزش مفاهیم اخلاقی و دینی
٨٧ ص
(٢٣)
2 افزایش آگاهیهای عمومی
٨٨ ص
(٢٤)
3 وضع مقررات سخت
٨٩ ص
(٢٥)
4 گزینش متصدیان شایسته
٩٠ ص
(٢٦)
1 خیانت
٩٣ ص
(٢٧)
2 سوء مدیریت
١٠١ ص
(٢٨)
3 اسراف و تبذیر
١٠٢ ص
(٢٩)
1 سلب شدن اعتماد همگانی از متصدیان
١١٢ ص
(٣٠)
2 از میان رفتن ثروتها و تخریب منابع ملی
١١٣ ص
(٣١)
3 پیدایش نارضایتی و بروز شورش میان مردم
١١٥ ص
(٣٢)
منابع و ماخذ
١١٧ ص

بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٨٢ - ج اسراف بیت المال ممنوع است

اين دستورى است كه بنده خدا، على، اميرالمؤمنين به مالك‌بن حارث اشتر در پيمان خود به او فرمان داده است هنگامى كه او را والى مصر گردانيده تا خراج آنجا را گرد آورد، با دشمنش بجنگد و به اصلاح حال مردم بپردازد؛ و شهرهاى آنجا را آباد سازد.

آن حضرت در نامه ديگرى خطاب به قُثَم بن عباس والى خود در مكه مى‌فرمايد:

«وَانْظُرْ إِلى‌ مَا اجْتَمَعَ عِنْدَكَ مِنْ مالِ اللَّهِ فَاصْرِفْهُ إِلى‌ مَنْ قِبَلَكَ مِنْ ذَوِى الْعِيالِ وَالَمجاعَةِ، مُصِيباً بِهِ مَواضِعَ الْفاقَةِ وَالْخَلَّاتِ، وَ ما فَضَلَ عَنْ ذلِكَ فَاحْمِلْهُ إِلَيْنا لِنَقْسِمَهُ فيمَنْ قِبَلَنا.» [١]

و به آنچه از مال خداوند (بيت‌المال مسلمانان) نزد تو مى‌آيد رسيدگى كن، پس آن رابه كسان عيالمند و گرسنه نزد خود [افراد زير حمايت حكومت‌] بده و آن را به كسانى كه درويش و بى‌چيز و نيازمند هستند برسان؛ و آنچه از آن زياده آيد سوى ما بفرست تا آن را ميان كسانى كه نزد ما هستند تقسيم كنيم.

البته در روزگار ما در بيشتر كشورهاى اسلامى تصرف در بيت‌المال قانونمند شده و حقوق طبقات گوناگون جامعه از طريق تنظيم برنامه‌هاى مالى و اقتصادى مشخص گرديده‌است. بنابراين هر نوع تصرف در بيت‌المال در چارچوب قانون مجاز و خارج از آن خلاف‌است.


[١] - نهج‌البلاغه، نامۀ ٦٧