بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٠٥ - ٣ اسراف و تبذیر
مىخوابيد. [١]
گويند ابوالحسن بن فرات [٢] سيصد هزار دينار براى كاخ تازهاى كه به مناسبت وزارتش ساخت خرج كرد و در دوران وزارت هوس كرد تمام خاندان و فاميلش را در قسمتى از كاخش به نام دارالبستان گردآورد، هزينه تعمير و پاكسازى و آماده كردن وسايل به پنجاه هزار دينار رسيد. [٣]
گرچه نمونه اين گونه اسرافكارىهاى بزرگ و تحميل هزينههاى سنگين بر بيتالمال در جهان اسلام بسيار زياد است ولى اسراف در اقلام كوچك و ارقام اندك را نيز نبايد از نظر دور داشت. زيرا آنگاه كه خوى اسرافكارى همگانى شود، مصارف عادى و اندك روزانه نيز مىتواند هزينهاى سنگين را بر بيتالمال تحميل كند و براى مثال پىآمد گناه چند تومانى ناشى از اسراف چند قرص نان، خروج سالانه چندين ميليارد دلار ارز از كشور مىباشد. آمار زير نمونهاى از اسرافهاى عادى و نتايج حاصل از آن را به روشنى نشان مىدهد.
[١] - پسر احمد بن طولون و دومين تن از بنىطولون كه از ٢٧٠ تا ٢٨٢ ه. ق رياست كرده است. (لغتنامۀ دهخدا، به نقل از نزهة القلوب ج ٣، ص ٢٥٢ و تاريخ الخلفا، ص ٢٤٤ والوزراء والكتاب،، ص ١٢٣
[٢] - ابوالحسن على بن محمد بن موسى بن فرات نهروانى، وزير مقتدر، از ٢٩٣-٢٩٦، در سالاخير به تهمت همدستى قبايل عرب در غارت بغداد معزول و محبوس و اموال او ضبط شد و در سال ٣٠٤ به گناه اسراف در بيتالمال بار ديگر زندانى و اموال او مصادره گشت و باز به سال ٣١١ مقام وزارت يافت و در ربيعالاول ٣١٢ با پسر خويش محسن محبوس و در ربيعالثانى همان سال هر دو به قتل رسيدند. (لغتنامۀ دهخدا، ابن فرات)
[٣] - تاريخ تمدن اسلامى در قرن چهارم هجرى، ج ٢، ص ١٢٢