بیت المال و حقوق آن
(١)
پیشگفتار
٩ ص
(٢)
مقدمه
١١ ص
(٣)
1 تعریف بیت المال
١٥ ص
(٤)
2 تاریخچه پیدایش بیت المال
١٧ ص
(٥)
3 اهمیت بیت المال
٢١ ص
(٦)
1 زکات
٣٠ ص
(٧)
2 خمس
٣٧ ص
(٨)
3 جزیه
٤٠ ص
(٩)
4 خراج
٤٣ ص
(١٠)
5 انفال دولتی
٤٧ ص
(١١)
6 املاک دولتی
٤٩ ص
(١٢)
7 عشور
٥١ ص
(١٣)
8 هدیه
٥٥ ص
(١٤)
9 مالیات
٥٧ ص
(١٥)
1 امانتداری
٦٠ ص
(١٦)
2 علاقمندی به عمران و آبادانی
٦٢ ص
(١٧)
3 نگه نداشتن جانب خویشاوندان
٦٤ ص
(١٨)
4 نرمخویی
٦٦ ص
(١٩)
الف راه هرگونه استفاده شخصی از بیت المال بسته است
٧١ ص
(٢٠)
ب اتلاف بیت المال موجب ضمان است
٧٥ ص
(٢١)
ج اسراف بیت المال ممنوع است
٧٧ ص
(٢٢)
1 بازنگری در روشهای آموزش مفاهیم اخلاقی و دینی
٨٧ ص
(٢٣)
2 افزایش آگاهیهای عمومی
٨٨ ص
(٢٤)
3 وضع مقررات سخت
٨٩ ص
(٢٥)
4 گزینش متصدیان شایسته
٩٠ ص
(٢٦)
1 خیانت
٩٣ ص
(٢٧)
2 سوء مدیریت
١٠١ ص
(٢٨)
3 اسراف و تبذیر
١٠٢ ص
(٢٩)
1 سلب شدن اعتماد همگانی از متصدیان
١١٢ ص
(٣٠)
2 از میان رفتن ثروتها و تخریب منابع ملی
١١٣ ص
(٣١)
3 پیدایش نارضایتی و بروز شورش میان مردم
١١٥ ص
(٣٢)
منابع و ماخذ
١١٧ ص

بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٠٤ - ٣ اسراف و تبذیر

مساحت بزرگى را مى‌گيرد و گرداگرد آن چندين فرسخ ديوار است.

در اواخر قرن چهارم، شخصى كه تمام دارالخلافه را از آباد و ويران و متن و حاشيه گرديده گفته است كه به اندازه شهر شيراز بود! [١]

مقدسى كه اندكى پس از مرگ عضدالدوله از قصر وى در شيراز ديدن كرده به نقل از رئيس فراش‌ها مى‌نويسد آن قصر سيصد و شصت غرفه داشت كه سلطان هر روز سال در يكى مى‌نشست ....» [٢]

در اواخر قرن سوم هجرى انواع تفنن در آماده‌سازى و تجهيزات كاخ‌ها در پايتخت‌هاى مختلف به كار مى‌رفت و اين مقدمه تكلف و صنعتگرى در هنر و ادب بود. مثلًا در قصر طولونيان [٣] مصر استخرى به مساحت پنجاه ذراع در پنجاه ذراع ساخته و از جيوه پر كرده بودند و در چهار سويش ستون‌هايى از نقره خالص بر پا ساخته با طناب‌هاى ابريشمين كه به حلقه‌هاى سيمين وصل بود و براى خمارويه [٤] تشكى چرمين ساخته بودند كه باد مى‌شد و محكم مى‌گرديد، آن را روى استخر انداخته با حلقه‌هاى سيمين و بندهاى ابريشمى به ستون‌هاى نقره مى‌بستند و امير روى آن تشك‌


[١] - تاريخ تمدن اسلامى در قرن چهارم هجرى، ج ٢، ص ١٢١ و ١٢٢

[٢] - همان، ص ١٢٣

[٣] - طولونيان منصوب به طولون يكى از غلامان سامانيان هستند كه از سوى فرمانرواى بخارا به‌مأمون، خليفۀ عباسى هديه فرستاده شد. وى در نزد مأمون مرتبه‌اى بلند يافت و به منصب‌هاى عالى رسيد. احمد، پسر طولون، در سال ٢٤٠ همۀ مناصب پدر را احراز كرد و هنگامى كه از سوى مأمون به حكومت مصر فرستاده شد، سلسلۀ طولونى را در آنجا بنياد نهاد. (طبقات سلاطين الاسلام، لين پول، دار منشورات البصرى، ١٣٨٨ ه‌، ص ٦٦، لغتنامۀ دهخدا)

[٤] - پسر احمد بن طولون و دومين تن از بنى‌طولون كه از ٢٧٠ تا ٢٨٢ ه‌. ق رياست كرده است. (لغتنامۀ دهخدا، به نقل از نزهة القلوب ج ٣، ص ٢٥٢ و تاريخ الخلفا، ص ٢٤٤ والوزراء والكتاب، ص ٢٥٥)