حفظ محيط زيست، صاحبان وسايل نقليه دودزا، حق استفاده از وسيله نقليه خود را ندارند، مگر آن كه آن را گاز سوز كنند، در اين جا نيز حق شخصى با حكومتى برخورد مى‌كند و حق حكومت مقدّم است.

همچنين است اگر دولت براى حفظ محيط زيست، مقرّر كند كسانى كه در منزل شخصى خود درختى كاشته‌اند حق قطع آن را ندارند.

٥- كسى كه تشكيل خانواده مى‌دهد در تكثير نسل آزاد است، ولى چنانچه با تغيير شرايط و روابط اجتماعى و اقتصادى حاكم بر جامعه، زمانى فرا رسد كه افزايش جمعيت با مشكلات فراوان و كمبود امكانات رفاهى و فرهنگى براى رشد كيفى فرزندان مواجه شود، در اين گونه موارد، حق شخصى افراد با حق حكومتى مزاحمت مى‌كند و حكومت مقرر مى‌دارد كه مواليد در سطح كشور كاهش يابد و شهروندان كشور اسلامى از مقررات مربوط به تنظيم نسل و كاهش مواليد تبعيت كنند.

٦- دولت اسلامى براى حل مشكل تردّد و تسهيل رفت و آمد، طرح هايى براى توسعه خيابان‌ها ارائه مى‌دهد. در مواردى كه منازل شخصى، زمين‌ها و املاك عده‌اى در مسير اين طرح قرار گيرد، ميان حقوق اين اشخاص و حكومت تزاحم واقع مى‌شود و در اين گونه موارد، حق حكومت مقدم است و اشخاص حق جلوگيرى و ممانعت ندارند.

منتها دولت بايد قيمت عادلانه اين املاك را به صاحبانش بپردازد. [١]

٧- اگر ملكى در كنار خيابان عمومى قرار داشته باشد و مالك به گونه‌اى در آن تصرف كند كه موجب ضرر به عابران شود- مثلًا با ساختن سايه بان، قرار دادن ناودان، نصب پنجره و مانند اين‌ها در فضاى خيابان عمومى تصرف كند- ميان حق شخصى و حقوق عمومى تزاحم واقع مى‌شود و حكومت مى‌تواند از اين گونه تصرفات جلوگيرى كند و مالك، حق تمرّد از فرامين حكومتى را ندارد [٢].

٨- اگر شاخه‌هاى درخت چنين ملكى به خيابان امتداد يابد و به حال عابران مضرّ باشد، ميان حق شخصى و عمومى تزاحم ايجاد مى‌شود و مالك بايد شاخه‌هاى مزاحم‌

[١] - ر. ك. به: صحيفه نور، ج ٢١، ص ٣٤.

[٢] - ر. ك. به: تحرير الوسيله، ج ٢، ص ٢٠٩-٢١٠، مسألۀ ١.