كيفيت دفاع از جان، مال و حريم [١] مراحلى دارد. در صورتى كه مهاجم با هر مرحله‌اى، از آن دفع شود، مراحل بعدى ساقط مى‌گردد و تعدّى به مراحل ديگر در صورت بروز خسارت، ضمان آور خواهد بود. اين مراحل عبارتند از: «هشدارو اخطار»، «داد و فرياد و تهديد»، «زدن» و «كشتن».

در همه موارد سه گانه دفاع (از جان، مال و حريم) بنابر احتياط واجب، بايد آسان‌ترين راه را برگزيد و در صورتى كه مهاجم با آن دفع نشد، به مراحل بالاتر از آن توسّل جست.

بنابراين:

١- اگر مهاجم با نوعى هشدار و اخطار- مثل سرفه كردن- دفع شود، بايد چنين كرد.

٢- چنانچه جز با فرياد زدن و تهديد ترس‌آور دفع نمى‌شود، بايد به آن اكتفا كرد.

٣- در صورتى كه جز با زدن- با دست، عصا يا شمشير- دفع نمى‌شود، بايد چنين كرد، ولى در زدن با شمشير بايد در حدّ مجروح كردن طرف مقابل بسنده كرد.

٤- اگر دفع او تنها با كشتن ممكن باشد، در اين صورت، با هر وسيله كشنده‌اى بايد او را از پا در آورد.

رعايت اين ترتيب در صورتى واجب است كه انسان فرصت انتخاب داشته باشد و ترسى از غلبه مهاجم نباشد، ولى در صورتى كه با رعايت ترتيب، وقت از دست برود و امكان غلبه مهاجم بيشتر شود، رعايت ترتيب واجب نيست و به هر وسيله‌اى مى‌توان او را راند [٢].

[١]- دفاع در هتك حرمت چنانچه با امر به معروف و نهى از منكر صورت گيرد، تابع شرايط‌ و مراحل امر به معروف ونهى از منكر خواهد بود و اگر با دادخواهى در محكمه باشد، ديگر جايى براى مراحل دفاع در هتك حرمت نمى‌ماند.

[٢] - تحرير الوسيله، ج ١، ص ٤٨٨، مسألۀ ٦.