نيش مار يا عقرب جان سپرده و احتمال كشتن وى نباشد، كسى ضامن نخواهد بود. اما با احتمال كشته شدن وى، بنابر آنچه صحيح‌تر است، صدا زننده ضامن خواهد بود [١].

٢- سبب شدن‌

سبب شدن براى جنايت و خسارت عبارت از كارى است كه مقدمات تلف و خسارت رافراهم كند؛ به طورى كه اگر آن كار انجام نمى‌گرفت، تلف و خسارتى پيش نمى‌آمد؛ مثل كندن چاه در راه يا انداختن چيزى لغزنده در مسير مردم كه موجب سقوط و افتادن آنان شود. اين نوع كارها در مواردى موجب ضمان مى‌شود. به نمونه هايى در اين زمينه توجه نماييد:

- گذاشتن وسايل حادثه‌آفرين: مسؤوليت گذاشتن وسايل حادثه‌آفرين چند صورت‌دارد:

الف- اگر در ملك خود يا ملك مباح، مثلًا سنگى بگذارد، چاهى حفر كند، ميخى بكوبد، يا چيز لغزنده‌اى بيندازد، ضامن خون‌بها و ديه شخصى كه در اثر برخورد با آن موانع سقوط كند و بيفتد، نخواهد بود [٢].

ب- اگر در راه مسلمانان يا در ملك ديگرى، بدون اجازه صاحبش اين گونه وسايل را بگذارد، ضامن است كه از مال خود خون بهاى كسى را كه با آن وسايل سقوط كرده بپردازد.

ج- اگر در ملك ديگرى (گودال يا چاهى) حفر كند و مالك راضى گردد، مسؤوليت از شخص حفر كننده سلب مى‌شود.

د- اگر براى مصلحت ره‌گذران كارى انجام دهد- مثلًا، براى خنك شدن هوا يا بلند نشدن گرد و غبار در جاده آب بپاشد- ضامن نخواهد بود [٣].

- سدّ معبر: اگر كسى در راه مردم مانع ايجاد كند، ساختمانى در آن بسازد يا مثلًا سنگى در آن جا قرار دهد يا ماشين خود را متوقف كند به ره‌گذران صدمه بزند يا موجب‌

[١] - همان، ص ٥٦٤، مسألۀ ١٨ (در اين زمينه، به داستانى در كتاب وسائل الشيعه، ج ١٩، ص ٣٦، نقل شده رجوع شود.)

[٢] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٦٤، پيش از مسألۀ ١

[٣] - همان.