تاريخ تشيع در ايران - شاکر، ابوالقاسم - الصفحة ١٢٤
بيش از دو قرن در برابر سلجوقيان مقاومت كرده بودند شكست خوردند. عواملى كه سبب حمله مغولان به ايران شد عبارت است از:
الف. غرور سلطان محمد خوارزمشاه و كشتن سفير تام الاختيار و بازرگانان چنگيز خان مغول.
ب. توسعهطلبى مغولها؛ مغولان در فكر توسعه قلمرو خويش بودند با حركت نسنجيده سلطان محمد خوارزمشاه، بهانهاى به دست آوردند و حملات خود را به سمت آسياى مركزى آغاز كردند.
ج. تحريكهاى غربيها؛ غربيها و مسيحيان يكى از عوامل تحريك مغولها براى حمله به ايران و كشورهاى اسلامى بودند؛ زيرا در كنار جنگهاى صليبى اين حمله مىتوانست كمك شايانى به مسيحيان بكند. در اين مسأله ارامنه ارمنستان نيز در كنار غربيها بودند. «١» و به نقلى همسر هولاكو خان مغول نيز از مسيحيان بود كه با تحريك او، مغولان هر جا مساجد و عبادتگاههاى مسلمانان را مىيافتند ويران مىكردند، ولى كليساهاى مسيحيت را تعمير يا اگر رو به ويرانى بود تجديد بنا مىنمودند. «٢» وقتى اسماعيليان به اميد يافتن متّحد براى نبرد با مغولها نمايندگانى به دربارهاى چند كشور بزرگ اروپا فرستادند و براى مقابله با دشمن زورمند و خونخوار كمك طلبيدند، هيچيك از كشورهاى اروپايى پاسخ مثبت ندادند. اسقف وينچستر گفت:
چه بهتر كه اين سگها به جان هم بيفتند و يكديگر را بدرند و بخورند تا بر سر ويرانه شهرها و سرهايشان كليسا بسازيم و شادى كنيم! «٣» ٢. نقش عالمان شيعه در مهار مغولها عالمان شيعه همواره در صورت داشتن قدرت، به مقابله با ظلم و ظالمان قيام كرده و در صورت نداشتن قدرت با تقيه و نفوذ در ظالمان از ظلم و ستم آنها به مردم كاستهاند و حتى عقايد برخى از آنها را تغيير داده و به سوى گرايشات شيعى سوق دادهاند. نمونههاى فراوانى