انديشههاى اسلامى در بستر تاريخ
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

انديشههاى اسلامى در بستر تاريخ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١١

١- جبّاران، طاغوتيان و ستمگران زورمدارى كه با قهر و غلبه، انسان‌ها را به بردگى گرفته و از عبوديت خداوند بازداشته‌اند. نمرود، فرعون و همه جباران در طول تاريخ مصداق اين چهره طاغوت هستند:
«وَ تِلْكَ عَادٌ جَحَدُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهُ وَاتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنيدٍ» (هود: آيه ٥٩)
و اين [قوم‌] عاد بودند كه آيات پروردگارشان را انكار كردند و فرستادگانش را نافرمانى كردند و به دنبال فرمان هر زورگوى ستيزه‌جوى رفتند.
٢- مترفان، ثروتمندان و خدايان زر و سيم كه با اتكا به گنجينه‌هاى طلا و نقره، استكبار ورزيده و از اطاعت و بندگى خدا سرپيچى نموده و بندگان خدا را به خدمتكارى خويش مى‌گيرند و هميشه در برابر پيامبران ايستاده و آنان را تكذيب كرده‌اند:
«وَ مَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِن نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُم بِهِ كَافِرُونَ وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَالًا وَأَوْلَاداً ...» (سبأ: ٣٤- ٣٥)
در هيچ شهرى هشدار دهنده‌اى نفرستاديم جز آن كه مرفّهان و خوشگذرانان آنها گفتند: ما به آنچه شما بدان فرستاده شده‌ايد، كافريم و گفتند: ما دارايى و فرزندانمان از همه بيشتر است.
٣- ملأ، كارگزاران و اشراف كه صاحب مقام و منصب‌اند و به اين جاه و مقام دل بسته‌اند و حاضر نيستند در كنار پابرهنگان و محرومان به بندگى خدا سر خم كنند و شأن خود را برتر از آنان مى‌دانند. معمولًا اين سه مظهر طاغوت و استكبار براى استحكام حاكميت خود و به بندگى گرفتن انسان‌ها و بهره‌كشى از آنان، دست در دست هم دارند. در تمام حاكميت‌هاى طاغوتى، اين سه چهره را مى‌توان به وضوح يافت. در حاكميت فرعونى، ما با سه چهره مواجهيم:
فرعون، چهره جباريت و زورمدارى كه با قوه و قدرت خود بنى اسرائيل را به بندگى گرفته و از آنان بهره مى‌برد.
هامان؛ چهره ملأ، كارگزارى و تزويرگرى كه با علم و تدبير خود، جباريت خشن فرعونى را براى محرومان قابل تحمّل جلوه مى‌دهد و زمينه‌ساز و مجرى حاكميت فرعون است.