شناخت تاريخ معاصر ايران‌ تاريخ، سرگذشت انسان است؛ سرگذشتى كه بسيار طولانى و از ماجراهاى بسيارى تشكيل شده است. علم تاريخ به بررسى جريان‌هاى دينى، سياسى، اجتماعى، اقتصادى، علمى و ادبى مى‌پردازد. از مهم‌ترين فوايد شناخت تاريخ مى‌توان به گسترش افق ديد انسان، آشنايى با دانشمندان و بزرگان، شناخت فرهنگ و تمدّن خويش و اقناع حّس كنجكاوى انسان اشاره كرد. «١» حضرت على عليه السلام در نامه‌اى به فرزندش مى‌فرمايد:
پسرم، اگرچه من به اندازه همه آنان كه پيش از من بوده‌اند نزيسته‌ام، اما چندان در كارهايشان نگريسته‌ام كه همچون آنان شده‌ام بلكه چندان بر امورشان آگاهى يافته‌ام كه گويى با اولين آنها تا آخرين شان زندگى كرده‌ام. «٢» امام خمينى قدس سره نيز در جمله‌اى كوتاه و رسا، در مورد تاريخ فرمود:
تاريخ معلّم انسان هاست. «٣» هر انقلابى با تكيه بر عوامل و دلايل مختلفى به ثمر مى‌نشيند كه از آن ميان، دلايل و شرايط تاريخى، جايگاه ويژه‌اى در ايجاد و فرجام آن دارد.
انقلاب اسلامى ايران نيز در شرايطى طلوع كرد كه جامعه سياسى ايران با