فتواى تحريم تنباكو كه پيكره پير استعمار انگليس را به لرزه در آورد، قدرت روحانيت شيعه را به استعمارگران نشان داد. در جريان مشروطيت، هرچند بعضى از علما، بر اساس دل نگرانى‌هايى كه از غرب زدگان داشتند، حاضر به همكارى با انقلابيون نبودند، ولى دستاوردهاى نهضت، دستمايه‌اى عظيم براى انقلاب اسلامى شد. جنگ جهانى اول و حضور علما در صف اول جنگ، جبهه قدرتمندى عليه غرب به وجود آورد، پس از جنگ جهانى اول، انگليسى‌ها رضا خان را روى كار آوردند.
مأموريت رضا خان سركوب مذهب، روحانيت و مهار نهضت‌ها بود تا دشمن راحت‌تر منابع اقتصادى را تاراج كند. از اين رو، او كار را با خلع لباس روحانيون شروع كرد، سپس براى سركوب اعتراض مردم كه عليه كشف حجاب در مسجد گوهر شاد جمع شده بودند به مسجد حمله كرد و عده‌اى را قتل عام نمود. دوران رضاخان با تبليغات شديد ضد مذهبى و ضد روحانى به پايان رسيد. از ويژگى اين دوران به گفته امام اين بود كه:
«يك رأسى كه بتواند آنها را جمع كند، نبود.» در نهضت ملى نيز چون توجهى به اصول اسلامى نمى‌شد نتوانستند كارى انجام دهند و به همين جهت كودتاى ٢٨ مرداد به وقوع پيوست و شاه با همكارى آمريكايى‌ها به جنگ تمام عيار با مبانى و ارزش‌هاى اسلامى پرداخت. «١» امام خمينى- ره- كه نزديك به نيم قرن با تيز بينى و آينده نگرى همه مسائل سياسى و اعتقادى را پيگيرى مى‌كرد با كوله بارى از تجربه در يكى از حساس‌ترين شرايط تاريخى ايران و جهان پا به عرصه مبارزات سياسى‌