٥. اين قطعى است كه از عذاب خداوند بايد بر حذر بود و قابل تحمل نيست. البته در تفسير اين آيه كريمه بحث‌هاى فنى و تفسيرى قابل ملاحظه‌اى آمده وليكن قدر مسلم آن است كه دو آيه نسبت به ذوى العقول و پيامبران (ع) و فرشتگان و اوليا را شامل مى‌شود كه احياناً معبود بسيارى از مردم قرار داشتند و يا قرار مى‌گيرند. و چه بسا عبادت بت‌ها نيز به اعتبار تشبه و تقرب به فرشتگان و يا اولياء باشد و ريشه بت‌پرستى نيز در همين معنا نهفته است كه بت‌ها را وسيله قرب مى‌دانسته و بت‌ها را به تمثل و جايگزينى پيامبران و يا فرشتگان و يا بندگان الهى مى‌ساخته‌اند و رفته رفته خود بت‌ها موضوعيت پيدا كرده‌اند:

«و مى‌گويند اينها نزد ما شفاعت‌گران ما هستند».[١]

و يا مى‌گفتند:

«ما آنها را جز براى اينكه ما را هر چه بيشتر به خدا نزديك گردانند، نمى‌پرستيم».[٢]

و همان‌گونه كه در فرداى قيامت پيامبران و اوليا داراى مقام شفاعت هستند عالى‌ترين اين مقامات براى سرور كائنات حضرت محمد بن عبدالله (ص) است كه فرمود:

«و پاسى از شب را زنده بدار، تا براى تو [به منزله‌] نافله‌اى باشد، اميد كه پروردگارت تو را به مقامى ستوده برساند».[٣]

و او داراى «مقام محمود» است كه به «شفاعت» تفسير شده است.

در عالم دنيا و مراحل قبل از قيامت نيز آن بزرگواران وسيله قرب و نجات هستند. با توسل به ذيل عنايات ايشان مى‌توان از خداوند متعال كسب لطف و رحمت كرد. قرآن كريم مى‌فرمايد:

«و [لى‌] تا تو در ميان آنان هستى، خدا بر آن نيست كه ايشان را عذاب كند، و تا آنان طلب آمرزش مى‌كنند، خدا عذاب كننده ايشان نخواهد بود».[٤]

دو وسيله را براى دفع عذاب بيان فرموده است:

الف) وجود مبارك پيامبر اكرم (ص)،

ب) استغفار و طلب مغفرت از ذات پروردگار متعال.

البته از آيه كريمه و آيات ديگر قرآن كريم اين مطلب به خوبى استفاده مى‌شود كه توسل به ذيل عنايت اوليا به معنى استقلال ايشان در وجود و در اشراق و افاضه و عنايت نيست. بلكه مقام شفاعت و واسطه بودن و توسل و وسيله قرار دادن و ارتباط با وسائل فيض است تا مشمول عنايت قرار گرفته و از فيوضات ربانى به وسيله اين تقرب‌جويى و هم‌سويى و اتصال بيشتر بهره‌مند شويم.

اين مطلب نيز قابل توجه است كه شرط اين‌گونه تقرب، صفا، اخلاص، طهارت روح، طهارت معنوى، شوق و اشتياق، حب فى الله و بغض فى الله، بندگى و عبوديت است. و البته طبق آيه شريفه يكى از بهترين وسايل قرب نيز استغفار است.

توسل به امام عصر (ع)

اين عصر، عصر ولايت حضرت بقيةالله (عج) است. اهل‌بيت (ع) وجيهان عندالله و مقربان بارگاه قدس هستند. ذكر اهل‌بيت از ذكر الله است. آنها باعث صيانت از عذاب الهى هستند. آرى رسول اكرم (ص) «رحمة للعالمين» است و با حضور و عنايت او خداوند، بندگان خود را صيانت خواهد فرمود و به بركت آن بزرگوار، رحمت اللهى غالب و قاهر و حاكم است و اگر كفار و مشركان نيز معذب گردند آن عذاب نيز شاخه‌اى از رحمت حق است.

امروز، عصر ولايت حضرت بقيةالله- ارواحنا فداه- و عصر امامت آن بزرگوار بوده و آن حضرت عين الله الناظره و اذن الله السامعه و يدالله الباسطه است و توسل به ذيل عنايت آن حضرت در تصفيه جان‌ها و در تقرب الى الله و در كشف كربات و دفع آلام و رفع بلايا و برآورده شدن حاجات و آمرزش گناهان و آمرزش اموات و تأليف قلوب و اصلاح و تقويت معنوى نفوس و گشايش فرج و استجابت دعاها و دفع اعدا، بسيار كارساز و كارگشاست.

بنابراين امروز ولايت تام الهى با آن حضرت است. و آن بزرگوار تجلى حقيقت محمدى (ص) و ولايت علوى (ع) و چشم عالم امكان و واسطه غيب و شهود و قلب نورانى فيوضات ربانى و چشمه‌سار روشن بركات آسمانى است. او مظهر رضايت حضرت حق، و رفتار آن بزرگوار رضايت خداوند متعال و غضب آن حضرت غضب الهى است. و همانگونه كه پيامبر اكرم (ص) درباره مادر بزرگوارش فرموده‌اند:

«خداوند به رضايت فاطمه راضى مى‌شود و به غضب فاطمه غضب مى‌نمايد».

آن حضرت نيز معيار رضا و غضب خداوند متعال است. و بايد به خداوند متعال پناه برد از اينكه اعمال ما و يا افكار ما بر خلاف رضاى الهى و رضاى صاحب ولايت و سراج هدايت الهى باشد.

البته دعاهايى كه در اين باب آمده بسيار آموزنده و نورانى است. از جمله دعاهاى شريف «افتتاح»، «عديله»، «عهد»، «زيارت آل يس»، «ندبه»، زيارت «جامعه كبيره»، دعاى «عظم البلا» و «استغاثه» به آن بزرگوار و دعاهاى فرج و صلوات وارده در حق آن بزرگوار و نيز نمازهاى وارده در اين رابطه و دستورات گوناگون راجع‌