ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٥ - امام مهدى (ع) و چشمه زندگى
آنها، بحثى مفصل دارد. آخرين آن عناوين عبارت است از:
السلام عليك يا عين الحياة.[١]
سلام بر تو اى چشمه حيات.
آن حضرت (ع) چشمه حيات است. فهميدن چشمه حيات، متوقف بر شناخت اصل حيات است و آنكه اين چگونه حياتى است و منظور از چشمه آن چيست؟
فهم عبارات معصومين (ع) محتاج جستجوى موارد استعمال آن كلمات در آيات و روايات، و تعميق و تحقيق در معناى آنهاست.
امام زمان (ع)، چشمه حيات است ... و درك كنه اين معنا از سطح ما بالاتر است. اين واژه در قرآن كريم نيز آمده است و خداى متعال آن را در شب معراج براى پيامبرش (ص) تبيين نموده است.
مبين، خداى تعالى است و كسى كه برايش تبيين شده، خاتم الانبيا (ص)؛ اگر ما نيز بتوانيم از طريق جستجو و تأمل به درك مقدارى از آن نائل شويم، گوارايمان باد.
دو آيه در قرآن كريم وجود دارد كه پرتويى از معنى عين و عين الحيات را براى ما آشكار مىسازد.
آيه اول، اين كلام خداوند متعال است كه مىفرمايد:
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ.[٢]
بگو به من خبر دهيد، اگر آب شما [به زمين] فرو رود، كيست كه برايتان آب روان بياورد؟
و حديثى كه به روايت شيخ صدوق (ره) در تفسير آن آمده است، مىگويد كه «ماء معين» حضرت حجتبن الحسن (ع) است.[٣]
تعابير قرآن نزد ارباب اشارات جداً مهماند. نكته اينجاست كه ذات قدوس حق آن قدرت بىمنتها، و كمال و جمال لايتناهى، اين اهميت را به اين امر بخشيده است: «كيست كه آب گوارا برايتان بياورد؟»
آيه دوم، اين كلام خداوند تعالى است كه مىفرمايد:
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ.[٤]
بدانيد، همانا خداوند زمين را پس از مرگش زنده مىگرداند. به تحقيق آيات (حق) را برايتان روشن گردانيدهايم، باشد كه تعقل كنيد.
و توجه در اين آيه آن است كه خداى تعالى كلام خود را به صورت عادى شروع نكرده بلكه فرموده است: «بدانيد» و اين دلالت مىكند بر اين كه مطلبى كه پس از آن مىآيد مهم است و سزاوار است كه قفل فهم آن با كليد علم گشوده شود: «همانا خداوند زمين را پس از مرگش زنده مى گرداند»![٥]
اما تفسير و بيان اين آيه مربوط به شب مباركى است كه خطابكننده، خداوند رب العالمين و خطابشونده اولين شخصيت عالم است، كه هيچ سبقتگيرندهاى بر او سبقت نگرفته و هيچ ملحقشوندهاى به (مرتبه) او ملحق نشده و تمام آنان كه قبل يا بعد از او بودهاند در رتبه پايين او قرار دارند. و اين بيان از آن گوينده به اين شنونده صادر شده است. آن هم در مقامى كه خداوند متعال از آن به «ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى، فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى؛ سپس نزديك آمد و نزديكتر شد، تا [حدّ] نزديكى او كمان كشيده شده يا كمتر»[٦] تعبير كرده است.
آنجا خداوند تبيين كرد و رسول مكرم آن بيان را شنيد از آنجا كه خداوند، به حبيب خود- مصطفى- تصوير فرزندش، امام مهدى (ع)، را نشان داد و به آن حضرت فرمود:
به واسطه او، زمين را پس از موت آن زنده مىسازم و به واسطه او بندگانم و سرزمينهايم را زنده مىسازم.[٧]
و به اين سبب در زيارت روز جمعه، از آن حضرت (ع) به چشمه حيات ياد مىكند.
كلام خداوند متعال از نوع و سطح بسيار عالى است و ما تنها با اشاراتى به آن اشاره مىكنيم:
اولًا: خداوند، شبيه امام مهدى (ع) را براى حبيب خود مصطفى (ص) به صورت شخصى قائم نماياند و به آن حضرت فرمود: «و به وسيله قائم شما زمينم را آباد مىسازم از اين طريق تسبيح، تهليل، تقديس، تكبير و تمجيدم.»
به چه وسيلهاى آن را آباد مى سازم؟ «به وسيله تسبيح، تهليل، تقديس، تكبير و تمجيدم» و در آن هنگام تفسير «سبّوح قدّوس ربّ الملئكة و الرّوح» آشكار مىشود. عمق و مغز اللهاكبر و لاإله إلّا الله تا آن هنگام منكشف نمىگردد!
و جمله ديگر: «به واسطه او دشمنانم را ذليل و زمين را ارث اوليائم مىگردانم»
در هر يك از اين كلمات بحث است ... مشيت الهى اراده پروردگار اينجاست ...
«و او را به وسيله ملائكهام امداد مىنمايم تا بر اجراى دستور و آشكار ساختن دينم تأييدش نمايند.»
و جملهاى كه بيشتر مورد توجه است آنكه: «به وسيله او بندگان و سرزمينهايم را با علم خويش زنده مىگردانم».