هشتم ربيع‌الاول، سالروز شهادت غم‌بار امام يازدهم شيعيان، امام حسن عسكرى (ع) است. اين امام مظلوم كه در عمر كوتاه خويش رنج‌ها و شكنجه‌هاى بسيارى را تحمل كرد، پس از هشت روز مسموميت، به دست مزدوران معتمد عباسى‌[١] در سال ٢٦٠ ق در ٢٨ سالگى در سامرا به شهادت رسيد و كنار مرقد پاك پدرش به خاك سپرده شد.[٢]

به همين مناسبت، هر سال شيعيان در سراسر جهان تشيع، رخت ماتم به تن مى‌كنند و اين مصيبت جان‌سوز را به فرزندش، مهدى موعود (عج) تسليت مى‌گويند. در اين مقاله، به جنبه‌هايى از زندگى آن حضرت پرداخته شده است.

معرفى امام حسن عسكرى (ع)

نام مبارك امام يازدهم، حسن و كنيه معروفشان، ابو محمد است و معروف‌ترين لقب آن حضرت، عسكرى است؛ زيرا ايشان و امام هادى (ع) را در منطقه‌اى نظامى نگه مى‌داشتند تا كاملًا زير نظر باشند. چون نام آن محله «عسكر» بود، اين دو امام به «عسكريَيْن» شهرت يافتند.[٣] مادر امام عسكرى را حُدَيثه، حُدَيث، سوسن‌[٤] و سليل‌[٥] ناميده‌اند كه از زنان پرهيزكار و پاك‌دامن زمان خويش بود. در فضيلت او همين بس كه پس از شهادت امام عسكرى (ع)، خانه‌اش پناهگاه شيعيان گرديد.[٦] آن حضرت، در هشتم يا دهم ربيع‌الثانى سال ٢٣٢ ق در مدينه به دنيا آمد و در ٢٢ سالگى به امامت رسيد. مدت امامت حضرت، شش سال بود.[٧]

عبادت امام حسن عسكرى (ع)

روزى تنى چند از بنى‌عباس نزد والى سامرا رفتند و به او دستور دادند بر امام حسن عسكرى (ع) كه در زندان بود، سخت بگيرد. او نيز دو تن از بدترين اشخاص را براى زندان‌بانى حضرت گمارد. پس از چندى فهميد آن دو اهل نماز و روزه شده‌اند و در عبادت به مقام والايى رسيده‌اند. از اين رو، آن دو نفر را احضار كرد و پرسيد: چرا شما پيرو امام حسن عسكرى (ع) شده‌ايد؟ آن‌دو كه عظمت روح‌و كرامت بى‌كران امام تحت تأثيرشان قرار داده بود، پاسخ دادند: «زيرا او مردى است كه روزها روزه مى‌گيرد و شب‌ها تا صبح به عبادت خداى مى‌پردازد».[٨]

فعاليت‌هاى سياسى امام حسن عسكرى (ع)

با آن‌كه امام حسن عسكرى (ع) در محاصره دشمنان خويش بود و تمام حركاتش را زير نظر داشتند، ولى اين خفقان شديد نتوانست جلو فعاليت‌هاى ايشان را بگيرد. آن حضرت براى مقابله با افكار ضد اسلامى و ترويج اسلام واقعى تلاش‌هاى فراوانى كردند. كوشش‌هاى علمى، تبيين‌انديشه‌هاى ناب اسلامى، ايجاد شبكه ارتباطى با شيعيان جهان در دورترين نقاط و آماده‌سازى آنان براى دوران غيبت امام دوازدهم، از جمله فعاليت‌هاى مهم امام حسن عسكرى (ع) در اين زمينه به شمار مى‌آيد.[٩]

شهادت جان‌سوز

چند روز از بيمارى امام حسن عسكرى (ع) مى‌گذشت. سم به تمام بدن مبارك نفوذ كرده و آثار مسموميت در بدن حضرت نمايان بود. سرانجام در روز جمعه هشتم ماه ربيع‌الاول سال ٢٦٠ ق، امام مظلوم شيعيان پس از اقامه نماز صبح، به نياكان پاكش پيوست و از زندان ستم‌كاران رهايى يافت. با منتشر شدن خبر وفات حضرت، در شهر سامرا قيامتى برپا شد و صداى شيوه و ناله بلند گرديد. بازار تعطيل شد و همگان بر در خانه امام عسكرى (ع) جمع شدند.[١٠]

امام حسن عسكرى (ع) در بيان دشمن‌

جعفر كذّاب، برادر امام حسن عسكرى (ع) كه‌