حفظ نظام عالم، نزول فيض و رحمت الهى از طريق وى به بندگان خدا تداوم پيدا كند و باب هدايت مردم به سوى خداوند همچنان باز باشد. امام على‌بن ابى‌طالب (ع)، در اين باره مى‌فرمايد:

... خداوند حجتهاى خود را به صورت آشكار يا پنهان يا حتى در حالى كه خطر آنان را تهديد مى‌كند (در حال ترس و نگرانى) در ميان مردم حفظ خواهد كرد تا حجت و دليلهاى روشن و واضح (هدايت و رستگارى) از بين نروند.[١]

٣. آثار و نتايج غيبت امام زمان (ع)

همانطور كه در ضمن بعضى از روايات قبلى هم بيان شده بود دوره غيبت امام (ع) داراى مشكلات و گرفتاريهاى فكرى و اعتقادى بسيار خطرناكى است كه امروزه حداقل بخشى از آنها را بعينه مشاهده مى‌كنيم. حضرات معصومين (ع) سالها پيش از تولد امام‌عصر (ع) به اين پيشامدها و اثرات منفى آنها اشاره كرده‌اند و ارائه هشدارها اين واقعيت را تأييد مى‌كند كه مردم اگر برنامه‌ريزى و عملكرد مناسبى را در پيش بگيرند از همه اين گرفتاريها مى‌توانند در امان باشند والّا دليلى ندارد كه در دهها روايت از وقايع و فجايع آخرالزمان سخن به ميان آيد. اين مسايل مطرح شده است تا مردم پيشاپيش آمادگيهاى لازم را در خود ايجاد كنند تا گرفتار تبعات منفى اين امور نشوند. در لابلاى مجموعه رهنمودهاى حضرت على (ع)، به برخى از گرفتاريها و معضلات مهم دوره غيبت اشاره شده است كه در اينجا چند مورد از آنها به عنوان نمونه ذكر مى‌شود:

١- ٣. سرگردان شدن مردم‌

امام على بن ابى‌طالب (ع) در چندين روايت به اين گرفتارى اشاره دارند. در يك مورد مى‌فرمايند:

براى قائم ما دوره غيبتى هست كه مدت زمان زيادى طول خواهد كشيد. گويى شيعيان را هم‌اكنون با چشم خود مى‌بينم كه در آن دوره همانند گله‌اى بى‌سرپرست در دشت و صحرا پراكنده شده‌اند و دنبال سرپناه و محل امن و راحتى مى‌گردند امّا آن را پيدا نمى‌كنند. اى مردم! آگاه باشيد در چنان شرايطى اگر كسى در دين خود ثابت قدم باشد و در نتيجه طولانى شدن دوره غيبت قلب او قساوت پيدا نكند در روز قيامت با من خواهد بود.[٢]

يا در سخن ديگر مى‌فرمايند:

در غيبت امام زمان (ع)، مردم آن چنان دچار حيرت و سرگردانى مى‌شوند كه عده زيادى از آنان گمراه مى‌گردند. تنها كسانى كه به دامن عترت پيامبر اكرم (ص) چنگ بزنند نجات پيدا مى‌كنند و در مسير هدايت باقى مى‌مانند.[٣]

در جاى ديگر على (ع)، ضمن ارائه تصويرى از دوره غيبت امام مهدى (ع)، مى‌فرمايند:

فتنه‌ها و مشكلات گوناگونى در اين دوره به وجود خواهد آمد. به عنوان مثال دشمنان شيعيان از آنها بدگويى كرده، افراد فاسق و شرور به شرارت و گمراه سازى مردم از مسير صحيح خواهند پرداخت و اوضاع به اندازه‌اى آشفته و پريشان خواهد شد كه بعضى مردم دچار حيرت و سرگردانى خواهند شد.[٤]

به عبارت ديگر مردم از تشخيص راه درست عاجز خواهند بود. بديهى است كه وقتى امكان تشخيص راه صحيح مشكل بشود اغلب مردم خود به خود يا در اثر تبليغات گوناگون دشمنان و بدخواهان به مسيرهاى انحرافى سوق داده مى‌شوند.

٢- ٣. مشكل شدن ديندارى‌

پايبندى به احكام و مقررات دينى، فضا و بستر مناسبى لازم دارد. به دلالت روايتهاى فراوان، يكى از گرفتاريهاى دوران غيبت آن است كه پايبندى به ارزشهاى دينى بسيار كم خواهد شد و اين مسئله ناشى از عواملى است كه كم و بيش به آنها هم در لابلاى سخنان معصومين (ع) اشاره شده است. على (ع) در روايتى مى‌فرمايند:

سوگند به خدايى كه حضرت محمد (ص) را به حق براى پيامبرى برگزيده و او را به همه مخلوقات فضيلت و برترى داده است مسئله ظهور امام‌عصر (عج) واقع نخواهد شد مگر پس از يك دوران سخت حيرانى و سرگردانى كه در آن شرايط كسى جز افراد خالص و پاكيزه كه يقين را با تمام وجود خود لمس كرده باشند، در پايبندى به دين استوار و پابرجا نخواهند ماند. پروردگار عالم از چنين كسانى كه با وجود آن همه نابسامانيها در دين ثابت قدم‌اند براى ولايت ما پيمان گرفته و در دلهاى آنها ايمان را تثبيت كرده است وبا عنايات خاصى كه به آنها دارد مورد تأئيدشان قرار داده است.[٥]

در روايت ديگر آن حضرت با تشبيه محسوسى، سختى ديندارى را در دوران غيبت به تصوير كشيده، مى‌فرمايند:

براى صاحب‌الامر (ع) دوره غيبتى هست كه در آن زمان هر كس كه به دين خود چنگ بزند و در آن استوار باشد همانند كسى است كه با دست خود بخواهد بوته‌هاى خار را بكند. به راستى چه كسى مى‌تواند با دست خود بوته‌هاى خار را لمس كند؟[٦]