اگر چه در تمامى اديان و مكاتب اعم از الهى و غير الهى در زمينه ظهور مصلح و منجى جهان كم و بيش مطالبى به چشم مى‌خورد؛ ولى براساس دليلهاى متقن و معيارهاى درستى كه وجود دارد اين حقيقت به اثبات رسيده است كه كامل‌ترين و قابل اعتمادترين اطلاعات در مورد شخصيت و ابعاد گوناگون زندگى موعود جهانى نظير: تولد، غيبت، ظهور، حكومت و ... در مجموعه روايات اهل بيت (ع) ارائه شده است. با توجه به اين حقيقت در مقاله حاضر تلاش مى‌شود تا مسئله غيبت منجى عالم بشريت و علل و آثارش با توجه به مجموعه كلمات و رهنمودهاى حضرت على (ع) به اختصار مورد بررسى قرار گيرد.

١. غيبت امام مهدى (ع)

امام على‌بن ابى‌طالب (ع) مسئله غيبت حضرت مهدى (ع) را با زمينه‌سازى حساب شده و منسجمى در چند مرحله مطرح مى‌كنند و كاملًا روشن است كه اين كار به صورت تصادفى انجام نگرفته است بلكه با توجه به ظرفيت و كشش فكرى افراد و شيوه‌هاى صحيح آموزشى و همينطور با در نظر گرفتن سير طبيعى و خارجى وقايعى كه در آينده پيش خواهد آمد به تبيين و تشريح امور پرداخته‌اند. در يك مرحله پس از تصريح به ضرورت وجود حجت الهى در روى زمين و بلكه كل نظام عالم هستى مى‌فرمايند:

هرگز زمين از حجت الهى كه با دليل و برهان براى حاكميت بخشيدن به احكام و ارزشهاى دينى قيام مى‌نمايد خالى نخواهد بود و حجت خداوند عالم يا به صورت شناخته شده و آشكار [مثل يازده امام (ع)، در ميان مردم زندگى مى‌كند [يا [در اثر فراهم نبودن شرايط مناسب‌] به‌طور پنهان و ناشناخته به سر مى‌برد.[١]

در روايت ديگرى امام على (ع)، پس از اشاره به ضرورت وجود امام معصوم در روى زمين و تبيين مسؤوليتهاى او مى‌فرمايند:

حجت خدا، گاهى به صورت علنى به طورى كه همه او را مى‌شناسند در ميان مردم حضور دارد؛ امّا زمام امور را به جهت فراهم نبودن شرايط در دست ندارد. گاهى نيز حجت الهى روى مصالحى به اراده خداوند متعال از ديده مردم غايب است. در چنين مواقعى آنها در انتظار حجج الهى به‌سر مى‌برند. توجه به اين نكته ضرورى است كه در دوران غيبت گرچه جسم امام (ع) به علت وجود خطرات و يا مصالح ديگرى از