ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٢ - مقدمه
توسعه و ترويح پروتستانتيسم توسط يهوديان بود. به نظر مىرسد كه يهوديان با حمايت از پروتستانتيسم در صدد تحقق دو هدف راهبردى خود بودند:
اول اينكه كليساى كاتوليك؛ يعنى كانون بزرگ خصومت و دشمنى عليه خود را از اريكه قدرت به زير كشند.
دوم اينكه جهانبينى، و اعتقادات قومى- دينى خود را در شكل و شمايلى جديد عرضه نموده و روند يهودىسازى اساس تمدن سدههاى ميانه و در ادامه آن سدههاى جديد اروپا را فراهم سازند كه به هر دو هدف خود نيز نايل آمدند.
تحول باور مسيحى- يهودى و تبديل آن به مسيحيت صهيونيستى بهعنوان ايدئولوژى پروتستانهاى قرون ميانه توسط پيوريتنها صورت پذيرفت. «اين فرقه پروتستان كه ساختار هنجارهاى اخلاقى آن تماما منطبق با تورات بود و بهعنوان يهوديگرى انگليسى شناخته مىشد»[١] توسط فردى كالوينيست پروتستان، بهنام «ويليام تيندل»[٢] پايهگذارى شده و در اروپا گسترش يافته بود و خود شاخهاى از كالوينيسم به حساب مىآمد.
با سرنگونى پادشاه انگليس توسط كرومول پيوريتن و قدرت گرفتن پيوريتنها و بازگشت يهوديان به انگلستان مبانى و شالودههاى مسيحيت صهيونيستى بهصورت فوقالعاده تحكيم مىگردد؛ چرا كه با قدرت گرفتن پيوريتنيسم در انگليس و متعاقب آن آمريكا و شمال آتلانتيك، مطالعات توراتى گسترش يافته و توجه فوقالعادهاى به زبان عبرى نشان داده شد. وابستگى پيوريتنيسم به يهوديت به حدى بود كه از تمامى ديگر مذاهب پروتستان در اين رابطه پيشى گرفته بود و در عين حالى كه مذهبى يهودى نبود، ولى صفت «جودايزر»[٣] را كسب كرده بود.[٤]
پيوريتنها خصوصا قانون و قواعد توراتى را با دقت و وسواس به كار مىبستند و به پالووس قديس نيز كه واضع آموزه مسيحى «اسرائيل جديد» بود علاقه نشان مىدادند.[٥]
پيوريتنها ضمن همانندانگارى خود با يهوديان مذكور در تورات، براى خود هويت يهودى جديدى كسب كردند و بر فرزندان خود نامهاى يهودى مثل ساموئل، آموس[٦]، سارا و يا جوديت[٧] مىگذاشتند.[٨]
پيوريتنها همچنين حمايتهاى «استراتژيكى» از يهوديان زمان خود به عمل مىآوردند. در آن زمان در انگلستان هيچ يهودىاى وجود نداشت؛ چرا كه پادشاه انگلستان در قرن سيزدهم به اتهام «رباخوارى و استثمار مردم»، كليه يهوديان را از كشور خود اخراج نموده بود. اما يهوديان خواستار بازگشت به انگلستان بودند؛ چرا كه در كتاب مقدس آنها اين اصل وجود داشت كه قبل از آمدن حضرت مسيح (ع) آنها بايد در تمامى دنيا پخش مىشدند. پيوريتنها كه احترام فوقالعادهاى براى تورات قائل بودند و در راستاى تحقق اين پيشگويى تورات از يهوديان، به مثابه «قوم برگزيده» در راستاى تحقق پيشگويى مذكور با هيجان و خلوص حمايت بهعمل مىآوردند.
قدرت گرفتن پيوريتانيسم موجب پديد آمدن ديدگاه جديدى نسبت به يهوديان گرديد. با گسترش كالوينيسم، يهوديان مورد علاقه و احترام پيروان آن قرار گرفتند؛ چرا كه آنها بر مبناى تئولوژى پيوريتانيسم، حافظان فرهنگ و زبان تورات بودند. لذا براساس اعتقادات پيوريتنها قبل از بازگشت مجدد مسيح بايد يهوديان به سرزمينهاى مقدس بازمىگشتند.[٩]
«رجينا شريف»[١٠] نويسنده يهودى در كتاب خود با عنوان صهيونيسم غير يهودى[١١] در توصيف و بيان حمايت پيوريتنها از تئورى «قوم برگزيده» و همينطور تئورى «بازگشت يهوديان به سرزمينهاى موعود» چنين مىنويسد:
كارتريس رهبر كلنى پيوريتنهاى آمستردام در نامه خود، اين موضوع را نيز روشن نموده است كه: دولت انگليس با شهروندان جديدش كه از هلند خواهند آمد، اولين و بهترين كشورى خواهد بود كه فرزندان اسرائيل، دختران و پسران اسرائيلى را با كشتى به سرزمينهاى موعود، سرزمينهاى ابراهيم، اسحاق و يعقوب انتقال خواهد داد.[١٢]
«قول حمايت از صهيونيزم» كه از سوى پيوريتنها داده شده بود حقيقتا نيز بهجاى آورده شد. در قرن بيستم رهبران صهيونيسم كه براى تشكيل دولت يهودى در فلسطين در جستوجوى كمك و يارى بودند بزرگترين حمايت را از «مسيحى- صهيونيستهاى» آينده و كليساى پروتستان كه در اصل ادامه پيوريتنها بودند دريافت داشتند. به اين ترتيب كه تصميم اتخاذ شده از جانب «لرد بالفور»[١٣] مبنى بر حمايت سياسى از تشكيل يك دولت يهودى در فلسطين بيش از آنى كه يك برآورد سياسى باشد مبتنى بر باورها و اعتقاداتى بود كه بر مبناى آن «سرزمينهاى مقدس» از جانب خداوند در اختيار يهوديان گذاشته شده بود و به آنها تعلق داشت.»[١٤]
بهزودى جماعت يهودى بازگشته به انگلستان در مدت زمان كوتاهى به قدرت اقتصادى قابل توجهى تبديل شدند. «خاندان روچيلد» نيز از ميان اين جماعت سربرداشت.
رسالت هوادارى پيوريتنها از يهود، تنها به داخل مرزهاى انگلستان محدود نماند بلكه اين جريان بهطور گسترده در قرنهاى ١٦ و ١٧ در ميان كشورهاى انگليسى زبان رشد و توسعه يافت.
عصر پيوريتنيسم در آمريكا و يا نيواينگلند آن روزگار با تأسيس اولين كلونى پيوريتنى در سال ١٦٢٠ م. در «ماساچوست»[١٥] آغاز گرديد. بعدها كلونيهاى بزرگ تأسيس شده در «پلىموس»[١٦] ضمن توسعه و گسترش خود تمامى نيواينگلند را دربر گرفتند. پيورتينها چنان دلباخته عهد عتيق شده بودند كه مىخواستند به جاى نيواينگلند نام «نيو اسرائيل» را به آمريكا بدهند.[١٧] و اينچنين پيوريتنيسم در تأسيس آمريكا نقشآفرينى نمود.
همگونگى پروتستانتيسم آمريكايى برآمده از پيوريتنيسم و احساس مشترك آن با يهوديت در منابع ديگرى نيز مورد اشاره