را به زبان خواهند آورد كه: خداوند عالم نيازى به آل محمد (ص) ندارد؛ يعنى اگر از آل محمد (ص) كسى در روى زمين بود تا كنون بايد قيام مى‌كرد و به اين نابسامانيها و بى‌عدالتيها پايان مى‌داد.[١]

٢. علل و حكمتهاى غيبت امام زمان‌

از آنجا كه عالم براساس يك نظام علّى و معلولى اداره مى‌شود لذا همه وقايعى كه در آن به وقوع مى‌پيوندند داراى علت و حكمت به‌خصوصى هستند. در اين راستا وقتى به منظور معلوم شدن علت غيبت امام عصر (عج) به بررسى روايات مى‌پردازيم به روايات زيادى برمى‌خوريم كه در ضمن آنها تصريح شده است كه فلسفه واقعى غيبت آن حضرت براى بشر معلوم نيست. امّا در عين حال در تعدادى از روايات از حكمتهاى غيبت سخن به ميان آمده است. به عنوان مثال در بعضى از آنها (از امورى چون امتحان و آزمايش مردم، حفظ جان امام (ع) در امان ماندن از بيعت با ستمگران، فراهم شدن زمينه انجام وظايف و ... به عنوان عوامل غيبت امام مهدى (ع) ياد مى‌شود.

در مجموعه روايتهايى كه از حضرت على (ع)، نقل شده است به برخى از حكمتهاى غيبت اشاره شده است كه از جمله آنهاست:

١- ٢. در امان ماندن از بيعت با ستمگران‌

بر طبق يك روايت، على‌بن ابى‌طالب (ع) مى‌فرمايند:

موقعى كه قائم [حضرت مهدى (ع)]، قيام كند بيعت كسى در گردن (ذمه) او نخواهد بود و به همين جهت است كه تولد او به صورت مخفى صورت خواهد گرفت و بعد نيز وجود مباركشان غايب خواهد شد.[٢]

٢- ٢. مشخص شدن گمراهان‌

يكى از راههاى تشخيص قوت ايمان و ميزان پايبندى افراد به تعاليم اولياى الهى، عملكرد آنها در دوره غيبت رهبران الهى است. به عنوان مثال وقتى حضرت موسى (ع) به امر الهى حدود چهل روز براى مناجات در كوه طور اقامت كرد اغلب مردم به خاطر نداشتن ايمان و يقين كافى فريب سامرى را خوردند و از آيين الهى دست كشيدند. در اشاره به اين سنت الهى امام على‌بن ابى‌طالب (ع) در روايتى پس از اشاره به وجود مبارك امام مهدى (ع) اضافه مى‌كنند:

آن حضرت از چشم مردم نهان خواهد شد تا مردمان گمراه از غير گمراهان مشخص شوند.[٣]

٣- ٢. ستم و ظلم مردم به خودشان‌

على (ع) آنجا كه از لزوم وجود حجت الهى در نظام هستى سخن مى‌گويند به مسئله غيبت حجت الهى و علت آن با اين تعابير اشاره دارد:

اى مردم! بدانيد كه زمين هرگز از حجت الهى خالى نمى‌ماند. امّا پروردگار عالم مردم را به خاطر ظلم و ستمى كه مرتكب مى‌شوند و همينطور به جهت زياده‌رويهايى كه در حق خود انجام مى‌دهند به زودى از ديدن حجت خودش [امام مهدى (ع)]، محروم خواهد ساخت.[٤]

٤- ٢. به جهت ستم به فرزندان على (ع)

حضرت على بن ابى‌طالب (ع)، در روايتى به مناسبتى از وقايع غيبت و پيشامدهاى آن سخن مى‌گويند و وقايع مربوط به آن دوران را به حوادثى كه براى قوم حضرت موسى (ع) رخ داده است تشبيه و تصريح مى‌كنند كه سرگردانى و تحير مسلمانان در زمان غيبت حضرت مهدى (ع) چندين برابر سخت‌تر و بيشتر از دوران سرگردانى و تحير قوم حضرت موسى (ع) خواهد بود. آنگاه در اشاره به علت اين پيشامد مى‌فرمايند:

شما به خاطر ظلم و ستمهايى كه بر فرزندان من خواهيد كرد به اين مسئله و سختيهاى آن دچار خواهيد شد.[٥]

قابل ذكر است با وجود تصريح امام (ع) به اين موضوع، مردم در اثر غرق شدن در دنيا و زخارف آن چند سال بعد از شهادت على (ع)، امام حسن (ع)، و امام حسين (ع)، را به آن وضع رقّت‌بار به شهادت مى‌رسانند و ائمه بعدى را نيز مسموم مى‌كنند و در نتيجه اينكار وقتى نوبت به آخرين حجت الهى مى‌رسد خداوند، ايشان را به خاطر لطفى كه بر بندگان خود دارد (على‌رغم ناسپاسى آنها) در پس پرده غيبت جهت هدايت مردم و حفظ نظام هستى ذخيره مى‌نمايد ....

٥- ٢. حفظ علامتهاى هدايت‌

همانطور كه در حكمت قبلى اشاره شد خداوند متعال به منظور تداوم هدايت مردم در برهه‌اى از زمان وقتى آنها قدر نعمت بى‌نظير الهى؛ يعنى امام معصوم (ع)، را فراموش مى‌كنند بنابر مصالحى وجود مبارك او را در پس پرده غيبت قرار مى‌دهد تا علاوه بر