نكته اى كه در اينجا بايد در نظر داشت، اين است كه شناخت امام زمان (ع) از شناخت ديگر امامان معصوم (ع) جدانيست و اگر كسى به طور كلى به شأن و جايگاه ائمه هدى واقف شد، صفات و ويژگى‌هاى آنها را شناخت و بدان پى برد، قطعاً نسبت به امام عصر (عج) نيز به شناختى شايسته مى‌رسد.

بهترين راه براى پى بردن به مراتب ومقامات بلند امامان معصوم شيعه به طور كلى و امام عصر (عج) به طور خاص، مالعه و تأمل در كتابهايى است كه در اين زمينه نگاشته شده است كه از جمله مى‌توان به كتاب‌هاى زير اشاره كرد: الكافى، محمّد بن يعقوب كلينى (ج ١، كتاب الحجة)، كتاب الغيبه، محمد بن ابراهيم نعمانى، كتاب الغيبه، ابوجعفر محمد بن الحسن معروف به شيخ طوسى، كمال الدين و تمام النعمه، محمّد بن على بن الحسين معروف به شيخ طوسى، بحارالانوار، مولى محمد باقر مجلسى (ج ٥١، ٥٢ و ٥٣) به حمدالله همه اين كتاب‌ها به فارسى ترجمه شده و در دسترس همگان است.

البته بايد توجه داشت كه شناخت و معرفت حقيقى نسبت به حجّت خدا تنها با مطالعه كتاب حاصل نمى‌شود و در اين راه بايد از عنايات حضرت حق نيز مدد جوييم و- همچنانكه در دعايى كه پيش از اين بدان اشاره كرديم، ملاحظه شد، از درگاه الهى نيز توفيق شناخت حجّتش را درخواست كنيم، تا بدين وسيله از گمراهى و سرگردانى نجات يابيم. اين موضوع را از روايتى كه مرحوم كلينى از محمد بن حكيم نقل كرده، مى‌توان استفاده كرد در اين روايت آمده است.

از ابى‌عبدالله امام جعفر صادق (ع) پرسيدم معرفت ساخته كيست؟ فرمود: از ساخته‌هاى خداوند است و براى بندگان نقشى در حصول معرفت نيست. ١٩

نبايد بتوان گفت كه شناخت نشانه‌ها و علائم ظهور نيز يكى از فروع شناخت امام عصر (ع) است؛ زيرا شناخت دقيق نشانه‌ها و علائم ظهور موجب مى‌گردد كه انسان فريب مدعيان دروغين مهدويت را نخورد و در دام شيادانى كه ادعاى مهدى بودن دارند، نيفتد.

بنابراين بر همه منتظران لازم است كه پس از شناخت كامل امام عصر (ع) ب مطالعه و شناسايى علائم و نشانه‌هاى ظهور نيز بپردازند. براى آشنايى با نشانه‌هاى ظهور نيز علاوه بر كتاب هايى كه در بالا بدانها اشاره شد مى‌توان به كتاب‌هاى زير مراجعه كرد: «نواهب فى علائم الظهور» سيد حسن ميرجهانى، عصر ظهور، على كورانى، روزگار رهايى، كامل سليمان، ترجمه على اكبر مهدى‌پور و نشانه‌هاى ظهور او، محمد خادمى شيرازى.

٢- ٣ پيراستگى از بدى ها و آراستگى به خوبى ها

وظيفه مهم ديگرى كه هر شيعه منتظر بر عهده دارد، پيراستن خود از ويژگى هاى ناپسند و آراستن خود به اخلاق نيكو است. در روايتى از امام صادق (ع) آمده است:

«هر كس دوست دارد از ياران حضرت قائم (ع) باشد، بايد منتظر باشد و در اين حال، به پرهيزكارى و اخلاق نيكو رفتار كند، در حالى كه منتظر است. پس چنانچه بميرد و پس از مردنش قائم بپاخيزد، پاداش او همچون پاداش كسى خواهد بود كه آن حضرت را درك كرده است، پس كوشش كنيد و در انتظار بمانيد، گوارا باد بر شما [اين اجر] اى گروه مشمول رحمت خداوند. ٢٠

امام عصر (ع) نيز با توجه به ناگهانى بودن امر ظهور، همه شيعيان را در زمان غيبت به انجام اعمال پسنديده و دورى از اعمال ناپسند فرا خوانده است:

«پس هر يك از شما بايد آنچه را موجب دوستى ما مى شود، پيشه خود سازد و از هر آنچه موجب خشم و ناخشنودى ما مى گردد، دورى گزيند؛ زيرا فرمان ما به يك باره و ناگهانى فرا مى رسد و در آن زمان، توبه و بازگشت براى كسى سودى ندارد و پشيمانى از گناه، كسى را از كيفر ما نجات نمى بخشد.» ٢١

موضوع تهذيب نفس و دورى گزيدن از گناهان و كردار ناشايست، به عنوان يكى از وظايف منتظران در عصر غيبت، چنان اهميتى دارد كه در توقيع ٢٢ شريفى كه از ناحيه مقدسه حضرت صاحب الامر خطاب به شيخ مفيد رحمه الله صادر گرديده، كردار ناشايست و گناهانى كه از شيعيان آن حضرت سر مى زند، يكى از اسباب يا تنها سبب طولانى شدن غيبت و دورى شيعيان از لقاى آن بدر منير شمرده شده است:

«... پس تنها چيزى كه ما را از آنان (شيعيان) پوشيده مى دارد، همانا چيزهاى ناخوشايندى است كه از ايشان به ما مى رسد و خوشايند ما نيست و از آنان انتظار نمى رود.» ٢٣

بايد توجه داشت تنها زمانى مى توانيم خود را منتظر امام عدالت گستر و پيرو او بدانيم كه در زندگى فردى و اجتماعى خويش، راه و روش مورد نظر او را اجرا كنيم، چنان كه در نامه اميرمؤمنان على (ع) خطاب به عثمان بن حنيف، فرماندار بصره آمده است:

ادامه در صفحه ٤٣