درباره امور نهانى كه آن حضرت به آنها هدايت مى شود يا هدايت مى كند با توجه به تعابير روايات نظرات چندى بيان شده است. از آنجا كه در دوره غيبت مخصوصا دوران غيبت كبرى در اثر پيدا شدن تبليغات ضددينى و تفسيرها و برداشت هاى نامناسب از احكام دين و نفوذ خرافات و انديشه هاى غلط غيردينى به اصول و تعاليم اصيل اعتقادى مردم دين اصلى و حتى قرآن اصلى را فراموش خواهند كرد. آن حضرت پس از ظهور قرآن اصيل و احكام واقعى اسلام را از لابلاى آنهمه تحريفات و تفسيرهاى ادرست بيرون خواهند كشيد به گونه اى كه حتى مردم گمان خواهند كرد كه ايشان يك دين و آيين جديدى را مطرح مى كنند به اين مناسبت آن حضرت را مهدى مى گويند.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در اين باره مى فرمايند:

دوازدهمين فرزندم به گونه اى غايب خواهد شد كه اصلا ديده نخواهد شد و در اين دوره غيبت وقايع سختى رخ خواهد داد و در نتيجه طولانى شدن اين دوره زمانى خواهد آمد كه از اسلام جز اسمى و از قرآن جز رسم و خطى اثرى باقى نخواهد ماند. در آن موقع خداوند متعال به وى اجازه خواهد داد تا قيام كند آنگاه به وسيله او اسلام را تقويت و تجديد خواهد كرد.[٢]

بر طبق اين ديدگاه چون حضرت مهدى عليه السلام مردم را به حقايق پنهان شده دينى راهنمايى خواهند كرد او را مهدى مى گويند.

ديدگاه ديگر اين است كه قائم آل محمد صلى الله عليه و آله را از اين رو مهدى مى گويند كه مردم را به امورى كه بر آنها پوشيده است راهنمايى خواهد كرد. وى پس از ظهور جهت ارشاد پيروان اديان ديگر كتاب هاى آسمانى تحريف نشده آنها را به آنها نشان خواهد داد و از اين طريق آنها را با دين اصيل خودشان آشنا خواهد ساخت و بر اساس همان احكام تحريف نشده آيين خودشان با آنان رفتار خواهد كرد. در روايتى مى خوانيم از جمله كارهاى حضرت امام زمان عليه السلام پس از ظهور اين است كه وى تورات اصلى و انجيل اصلى و ساير كتاب هاى انبياى گذشته را از يك مخفيگاه خارج خواهد ساخت.[٣]

ديدگاه ديگر اين است كه آن حضرت پس از ظهور مردم را در تمام زمينه هايى كه به بيراهه رفته اند ارشاد خواهند كرد تا به راه و شيوه هاى درست دست يابند؛ چون انحرافات دوران غيبت تنها در احكام دينى نيست چرا كه در اثر جهل و ناآگاهى در عرصه هاى سياسى، علمى و صنعتى نيز مردم دچار اشتباهات زيادى مى شوند. طرفداران اين برداشت نيز به برخى از روايات كه مشتمل بر تعابير خاصى هستند تمسك مى جويند. به عنوان مثال از امام صادق عليه السلام روايت شده است كه آن حضرت فرمودند:

آن حضرت را مهدى مى گويند چون مردم را به امورى كه گم كرده اند هدايت مى كند[٤]

اين تعبير شامل انحراف سياسى و اقتصادى و فرهنگى و اجتماعى و ... نيز مى شود.

نتيجه آنكه مى توان گفت چون امام زمان عليه السلام به بركت علم بى نظيرى كه مردم را در تمام عرصه هاى حيات فردى و اجتماعى و علمى و دينى به راه صحيح هدايت خواهند كرد و آنها را از تمام گمراهى ها نجات خواهند داد به اين مناسبت آن حضرت را «مهدى» مى گويند. البته در برخى روايات نيز به اين نكته هم اشاره شده است كه يكى از چيزهاى مخفى كه حضرت مهدى عليه السلام مردم را به آن هدايت خواهند كرد. ذخاير زيرزمينى و معادن است كه شايد اين لقب به اين قبيل از عملكردهاى حضرت مهدى عليه السلام نيز دلالت داشته باشد.

٢. قائم: گرچه همه انبيا و امامان با توجه به شرايطى كه در آن واقع شده بودند قائم به حق بودند اما حضرت مهدى عليه السلام را بالخصوص قائم لقب داده اند. وقتى ابوحمزه ثمالى به امام محمد باقر عليه السلام عرض كردند:

اى فرزند رسول خدا مگر همه شما اهل بيت قيام كننده به حق نيستيد؟

حضرت فرمودند:

چرا همه ما براى حق قيام مى كنيم.

آنگاه ابوحمزه سؤال مى كند:

پس چرا از بين همه اهل بيت فقط به صاحب الامر عليه السلام قائم گفته مى شود؟

حضرت باقر عليه السلام مى فرمايند:

موقعى كه حضرت سيدالشهداء عليه السلام به شهادت رسيدند همه فرشتگان آسمان ها از اين پيشامد ناراحت و متالم شدند. خداوند متعال به منظور دلدارى‌