آن را رد كنند ، اما با اين صدها و بلكه هزاران خواب چه ميكنند ؟ درحالي‌كه در بسيارى از اين خواب‌ها معصومين بوده‌اند و آنان [ معصومين ] خود گفته‌اند هر كه در خواب ما را ببيند ، خود ما را ديده است ؛ چون شيطان نمي‌تواند به‌صورت ما درآيد . براى ظالمين راهى نميماند مگر اينكه بگويند خواب اصلا حجت نيست ؛ درحالي‌كه خواب بخشى از نبوت است و پيامبر و امامان ، بسيار به آن اهميت ميدادند . . . مانند خواب نرجس مادر امام مهدى ( ٧ ) ؛ چون او فقط به خاطر خوابى كه ديده بود به عراق آمد تا با امام عسكرى ازدواج كند . . . همان‌گونه كه وهب مسيحى تنها به دليل خوابى كه ديده بود به يارى امام حسين ( ٧ ) آمد و همان‌گونه كه خالد بن سعيد بن عاص ، نجيب بني‌اميه ، فقط به خاطر خوابى كه از پيامبر ديده بود ، ايمان آورد . . . .

دجال همچنين مي‌گويد :

حقيقت اين است كه مردم نسبت به نشانه‌اى كه براى اثبات فرستادگان الهى نياز دارند ، مختلف‌اند ؛ برخى از آنان علم و دانش را نشانه ميدانند و برخى امور

ملكوتى را . . . اما بقيه مردم فقط امور مادى را نشانه ميدانند . اينان مادى هستند و معمولا حتى اگر نشانه مادى هم ببينند ، فقط عده كمى از آنان ايمان ميآورند .

١ . منظور از نشانه ملكوتى چيست و براى چه كسانى حجت است ؟

جواب : نشانه‌هاى ملكوتى بسيار زياد هستند ؛ برخى از آن‌ها آفاقى و برخى انفسي‌اند . خداوند مي‌فرمايد : ( سَنُريهِمْ آياتِنا فِى الْآفاقِ وَفى أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَق ( ؛ به‌زودى نشانه‌هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آن‌ها نشان مي‌دهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است . ( ١ ) ( ١ ) - فصلت / ٥٣ .

موارد زير ازجمله نشانه‌هاى انفسى هستند :