تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٧ - نظر«زمخشرى» در مورد حروف مقطعه
٣- و نيمى از حروف رخوت[١] را در بر گرفتهاند كه عبارتند از: «ل، م، ر، ص، ه، ع، س، ح، ى، ن».
٤- و نيمى از حروف «شديده»[٢] را نيز به خود اختصاص دادهاند، كه عبارتند از: «ا، ك، ط، ق».
٥- و نيمى از حروف «مطبقه»[٣] را هم كه عبارتند از: «ص، ط» به خود اختصاص دادهاند.
٦- و نيمى از حروف «منفتحه»[٤] را كه عبارتند از: «ا، ل، م، ر، ك، ه، ع، س، ح، ق، ى، ن» نيز در بر مىگيرند.
٧- و نيمى از حروف «مستعليه»[٥] را كه عبارتند از: «ق، ص، ط».
٨- و نيمى از حروف «منخفضه»[٦] را كه عبارتند از: «ا، ل، م، ر، ك، ه، ى، ع، س، ح، ن».
[١] رخوت ضد« شدت» و در لغت به معناى نرمى و سستى است. حروف رخوت عبارتند از:
« ث، ح، خ، ذ، ز، س، ش، ص، ض، ظ، غ، ف، و، ه، ى» و پنج حرف كه صفت« متوسط» يعنى حالتى بين شدت و رخوت دارند عبارتند از:« ل، ن، ع، م، ر».
[٢] حروف شديده عبارتند از:« أ، ب، ت، ج، د، ط، ق، ك».
[٣] حروف مطبقه حروفى هستند كه براى تلفظ آنها سطح زبان بالا رفته و با سقف دهان منطبق مىشوند و عبارتند از:« ص، ض، ط، ظ».
[٤] انفتاح ضد اطباق و در لغت به معنى باز و گسترده شدن است. حروف منفتحه عبارتند از:
همه حروف بجز چهار حرف« ص، ض، ط، ظ».
[٥] حروف« مستعليه» حروفى هستند كه در تلفظ آنها ابتدا زبان به طرف سقف دهان بالا آمده و تغيير حجم دستگاه تكلم، موجب درشت و پرحجم ادا شدن اين حروف مىشود. و آنها عبارتند از:« ص، ض، ط، ظ، غ، ق، خ».
[٦] حروف منخفضه يا مستفله، متضاد حروف مستعليه هستند؛ يعنى پايين آمدن زبان و تغيير حجم دستگاه تكلم، موجب ظرافت صوت اين حروف در مخرج مىشود. حروف مستفله شامل همه حروف بجز مستعليه مىشود.