تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٧٠ - تذكر چند نكته ظريف

و سپس بقيه محرمات را ذكر نموده و در: ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ‌ آن را ختم نمود. و در نهايت، آيه را با قول: ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌ به پايان مى‌برد.

جلال الدين سيوطى در مورد وجه تناسب اين سه نوع فواصل و خواتيم مى‌گويد:

«زيرا وصايايى كه در آيه اول آمده است در صورت ترك آنها تنها فقط با عدم وجود عقل غالب بر هواى نفس و سفاهت، قابل توجيه و حمل مى‌باشد؛ چونكه عدم آن وصايا عبارتند از: شرك به خداوند عالميان، و عقوق والدين، و قتل اولاد، به جهت ترس فقر و تنگدستى، و ارتكاب فواحش به طور كلى، و قتل نفس محترمه (طبيعى است كه اين امور با به كارگيرى عقل سليم سازگار نيست).

و اما در آيه دوّم به جهت مرتبط بودن و تعلق آن امور، به حقوق مالى و رعايت عدالت در كلام و سخن، و وفاى به عهد است. پس هركس كه دوست دارد در مورد وى وفاى به عهد شود، بايد نسبت به عهود خود وفا نمايد. و به همين مناسبت، با تذكر و تنبيه، تناسب پيدا مى‌نمايد.

و در مورد آيه سوّم هم چون امر و دستور به اتّباع و پيروى از صراط سوّى و راه راست و جاده وسطى در طول حيات بشرى داده شده، پس با ذكر تقوا و اجتناب از افتادن در وسط راه و بازماندن از قافله، تناسب و ارتباط تنگاتنگ وجود دارد.

و نظير آيات فوق، آيه ذيل است چنانچه مى‌فرمايد:

وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ ... و آن را با قول: قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ‌ ختم فرمود. و آيه بعدى را با قول: قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ‌ و سوّمى را با قول: لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ‌[١] خاتمه داد.

و اين انواع فواصل و اختلاف آن در سه آيه، با كمى فاصله در بينشان، به‌

[١] انعام: ٩٧، ٩٨، ٩٩.