تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٤ - تذكر چند نكته ظريف

مثال ٢: نظير آنچه كه گفتيم در دو آيه ذيل است. در سوره «جاثيه» مى‌فرمايد:

مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها ثُمَّ إِلى‌ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ‌[١].

و در سوره فصّلت مى‌فرمايد: مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ[٢].

توضيح: ختام آيه در سوره «فصلت» بنا بر همان اصل طبيعى است؛ زيرا خداى تبارك و تعالى، عمل و اجر هيچ عمل كننده‌اى را پايمال نمى‌نمايد. بنابراين، هركس كه مثقال ذرّه‌اى خيرى انجام داده و كسب نمايد، پاداش آن را خواهد ديد.

و همچنين هركس مثقال ذرّه‌اى شرّ، كسب نمايد، به كيفر آن خواهد رسيد.

اما در سوره مباركه «جاثيه» هم اگر چه مآل و سرانجام معنى، همان است كه در آيه قبل گفتيم (كه خدا بر احدى ظلم نمى‌كند) پس مناسبت و وجه تناسب امثال اين تعبير، بخاطر اين است كه مضمون آن در آيات قبل گذشته است، چنانكه در آيه: قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌[٣] كه به همين دليل مناسب بود، آيه با سخنى از «قيامت» ختم شود.

مثال ٣: قول خداى تبارك و تعالى كه مى‌فرمايد: وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ ...

[١] جاثيه: ١٥.

[٢] فصلت: ٤٦.

[٣] يعنى: اى رسول ما! به آنان كه ايمان آورده‌اند بگو: شما مؤمنان از جور جهالتهاى مردمى كه به ايام الهى اميدوار نيستند، درگذريد، كه خداوند عاقبت هر قومى راى به پاداش اعمال خود مى‌رساند( جاثيه: ١٤).