تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٤٧ - ديدگاهها و نظرات مختلف در حل اين رموز
در حساب جمل، هيچگونه بيان و دليلى بر مدعاى شما وجود ندارد. بنابراين، ادعاى شما واهى و بدون دليل مىباشد. آيا اگر ادعا شود كه اين حروف رمز تعداد لعنت خداوند بر شما يهوديان مىباشد و يا رمز مطلب ديگرى است، آن را چه مىگوييد؟ آيا تصديق مىنماييد؟
در اين هنگام بود كه تمامى دلايلشان از دست رفته و دچار غضب و لعنت خدا و رسول اللّه قرار گرفتند[١].
اگر در اين بحث و گفتگو يك نظر اجمالى بر دقت نظر امام- عليه السلام- بنماييم، خواهيم ديد كه چگونه ايشان در رد سخن يهود، دقت نمودهاند به طورى كه نه اصل معنى را بر طبق مذاق آنان امضا فرموده و نه آن فرعى را كه بر اين اصل استوار گشته بود.
قول دوم: عدهاى ديگر معتقدند كه اين حروف، رمزهاى اسامى خداوند متعال و حاكى از صفات ثبوتى و صفات سلبى اوست. بنابراين «الف» در قول خداى متعال «الم» رمزى از اسم جلاله اللّه، و لام رمز لطيف بودن و لطف بىپايان وى، و ميم، رمز مجيديت حق يا كنايه از نعمتهاى بىپايان، لطف، عنايت، مجد و بزرگوارى خداوند سبحان است. و يا اين حروف سهگانه، علامت اختصارى «انا اللّه العليم» و امثال اين نوع تأويلهايى كه به تخمين، شبيهترند تا علم و حقيقت.
محى الدين عربى (متوفاى سال ٦٣٨) در آغاز سوره مباركه بقره، مىگويد:
خداى سبحان با اين حروف سهگانه با تمام وجود از جهت كليّت آن (وجود بما
[١] تلخيص از تفسير قمى، ص ٢١٠، و معانى الاخبار صدوق، ص ١٩- ٢٦، و بحار الانوار، ج ٨٩، ص ٣٧٤- ٣٨٠ و همچنين تكههايى از اين مطلب را در ديگر تفاسير مىشود يافت، از قبيل تفسير نيشابورى كه در حاشيه تفسير طبرى چاپ شده است، ج ١، ص ١٢١- ٢٢٢، و تفسير طبرى، ج ١، ص ٧١، و تفسير فخر رازى، ج ٢، ص ٧ و الدر المنثور، ج ١، ص ٢٣١.