مى كرد، انرژيها و استعدادها در راه صحيح بكار مى رفت واين طور نبود كه كتاب ترجمه كنند طب و پيشرفت علمى را به منتها در جه برسانند، اما از لحاظ اخلاق اجتماعى آنقدر ضعيف باشند كه اختلاف طبقاتى آنها هنوز هم جزو افسانه ها ى تاريخ بشمار بيايد، عينا مثل تمدن كثيف و ننگين دنياى معاصر ما كه قدرتهاى بزرگ جهانى به اكتشافات و اختراعات محير العقولشان مى بالندكه ما فلان دارو را كشف كرديم فلان امور را بوجود آورديم فلان كار را از لحاظ علمى كرديم. اما از لحاظ انسانى و اخلاقى هنوز كه هنوز است در دورانهاى تاريخى هزاران سال پيش زندگى مى كنند، هنوز ثروتهاى افسانه اى در كنارگرسنگى ها و فقرهاى افسانه اى هست، هنوز بهره مندى يك درصد انسان، از امتيازاتى كه مال ميليونها انسان گرسنه در كشور هاى محروم است وجود دارد اما اينها به پيشرفت هاى علمى مى بالند عينا همان وضع تمدن عظيم اسلامى در قرن دوم سوم وچهارم آنروز هم همين طور بود پيشرفت علمى بسيار اما اشرافى گرايى و تعيش و بى خبرى از فضيلتها و انسانيتها واصالت ها و اختلاف طبقاتى هم به نحو شديد وجود داشت در آن روز هم گرسنگى هاى مرگ آوردر مقابل سيريها ى مرگ آور به چشم مى خورد.

چرا جامعه اسلامى آن روز با آن همه نشاط و فعاليت علمى اش نتوانست، گلى در بوستان فضيلتها وانسانيت ها باشد؟ در تاريخ قرن دوم و سوم هجرى آن كسانى كه مى توانيم نامشان را با شرف و افتخار ياد كنيم و اسمشان را درليست مردان افتخار افرين عالم تحويل مقامات جهانى بدهيم آن كسانى هستند كه با همان نظام متمدن بشدت جنگيدند كه بهعنوان نمونه مى توان از معلى بن خنيس نام برد كه او را در بازار به دار مى كشند و مى كشند و يا يحى بن ام طويل كه دست و پايش را قطع مى كنند و زبانش را ميبرند و محمد بن ابى عمير كه او را چهارصد تازيانه‌