و جوارح بدن چون حق نفس، حق زبان، حق گوش، حق چشم، حق پا، حق دست، حق شكم، حق عورت، بيان گرديده است. در فصل سوم حقوق واجبات مانند حق نماز، حق روزه، حق حج و قربانى، حق صدقه، برشمرده شده است. در فصل چهارم حقوق فرمانروايان و سرپرستان از قبيل حق معلم و حق ولى ذكر مى‌شود. در فصل پنجم حق رعيت اعم از شاگرد، همسر و غلام بيان شده است و در فصل ششم حقوق خويشاوندان نسبت به هم و بالاخره در فصل هفتم نيز حقوق متقابل مردم نسبت هم بيان مى‌گردد.

٦. ترجمه و شرح رسالة الحقوق امام سجاد (ع) [فارسى عربى‌]

سپهرى، محمد، قم، انتشارات دارالعلم، چاپ ششم، ١٣٨٠، ١٩٦ صفحه، وزيرى.

نويسنده در اين كتاب با استفاده از آيات، روايات و سخنان دانشمندان اسلامى به شرح و بررسى انواع حقوق ذكر شده در كتاب رسالة الحقوق امام سجاد (ع) پرداخته است. وى ابتدا مرورى به زندگى درخشان امام سجاد (ع) داشته و سپس به معرفى شيخ صدوق به عنوان يكى از دانشمندان فقها و محدثان بزرگ اسلامى كه كتاب رسالة الحقوق امام سجاد (ع) از بين منابع روايى و كتاب هاى ايشان نقل شده است پرداخته است. نويسنده با اشاره به حوادث مهم دوران امام سجاد (ع) به معرفى و توصيف دو كتاب صحيفه سجاديه و رسالة الحقوق آن امام و همچنين ترجمه ها و شرح هاى رسالة الحقوق و بررسى سند اين رساله و ارائه متن رساله و ترجمه آن، به شرح مفاد اين رساله پرداخته است. نويسنده هريك از حقوق را به صورت جداگانه ذكر كرده و سپس توضيحى كلى درباره مفهوم آن حق ارائه كرده و آنگاه با استفاده از آيات قرآن و روايات معصومين به توضيح بيشتر مفاد حقوق الهى، حقوق انسان‌ها و حقوق ساير جانداران پرداخته است. وى همچنين اشعارى از شاعران، سخنانى از متفكران غيراسلامى و اسلامى نيز در تبيين سخنان خويش استفاده نموده است. حقوقى را كه وى طبق متن رساله حقوق امام سجاد (ع) به آنها اشاره كرده و شرح‌