وادار نمود تا بيايند و به جنبشى بپردازند كه منشأ تغيير و تحول اجتماعى گسترده و جامع شود. اين كار، سازوكار مى‌خواهد. سازوكار امام (قدس سره)، سازوكار خاصى بود كه استفاده از آن خواه ناخواه مقوله جديدى را در عرصه سياسى به وجود آورد. اين سازوكار جديد در ايجاد جنبش مردمى و به حركت درآوردن توده مردم، مقوله جديدى بود كه امام (قدس سره) در انديشه سياسى معاصر وارد كرد.

\* انديشه و تفكر امام (قدس سره) و انقلاب اسلامى ايران چه نقشى در جريان بيدارى اسلامى و به طور كلى در بيدارى ملت‌هاى جهان داشته است؟

- اولين تأثير انقلاب اسلامى ايران و انديشه امام (قدس سره)، اميد دهى به جوامع تحت ستم بود. ملت‌هاى تحت ستم و جوامع اسلامى خصوصاً در صد سال اخير دچار حالت نااميدى شده بودند. يعنى اينكه بتوانند سلطه مستكبرين را از سر جوامع خود بردارند و دست آنها را از حاكميت قدرت كوتاه كنند، به عنوان يك چيز محال مطرح مى‌شد. اين حالت در همه كشورهاى اسلامى خصوصاً در ايران نيز وجود داشت. من به ياد دارم پيش از انقلاب، در همان دوران تظاهرات و سال‌هاى انقلاب در قم يك جلسه‌اى داشتيم كه خيلى از سران فعال مسائل سياسى در آن حضور داشتند. در آن روزگار دو نظريه مطرح بود: يك نظريه كه حضرت امام (قدس سره) مطرح مى‌كردند و در شعارها و اعلاميه‌هايشان پى‌گيرى مى‌شد و آن نظريه، سرنگونى نظام شاهنشاهى و كنار رفتن شاه و ايجاد حكومت اسلامى بود. نظريه ديگرى در مقابل اين نظريه بود كه مى‌گفت اصلًا چنين چيزى كه نظام شاهنشاهى سرنگون شود امكان‌پذير