تفسير سوره شمس - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٨ - مقام دوم در نفس ناطقه و روح مجرد آدمى

و- تقدم روح بر بدن و بقاى او بعد از بدن، دليل بر ازليت و ابديت خداوند است.

ز- نرسيدن علم به حقيقت روح، دليل بر نرسيدن علم به حقيقت خداوند است.

ح- نداشتن مكان در بدن، دليل بر نفى مكان خداوند است.

ط- عدم مس روح دليل است كه خداوند قابل مس نيست.

ي- از نديدن روح مى‌دانيم كه خداوند ديده نمى‌شود.

ك- (مى‌گويم) از خلاقيت ذهنى روح، خلاقيت خداوند را در جهان مى‌دانيم.

٣- روح آدمى از نظر تكامل و تربيت بر سه قسم است.

١- نفس ملامت‌گر (النفس اللوامه) كه قرآن به آن سوگند خورده است.

٢- نفس اماره هوس‌باز، يوسف مى‌گويد: إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي.

٣- نفس مطمئنه و آرامش يافته. يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي.

بلى نفس خام و تربيت نيافته به بدي‌ها علاقه دارد و در پى هوس‌ها و لذت‌هاى حرام است، تا اين كه در دنيا از حيوانات گمراه‌تر مى‌شود و در آخرت به دوزخ مى‌رود.