و اين روايات مويد قول متكلمين است اگر مراد از روح، جسم لطيف باشد و مويد قول ديگران است كه روح را از ابتدا مجرد مى‌دانند، اگر مراد از روح جوهر مجرد باشد. ولى بر اين روايات اين سؤال متوجه مى‌شود كه روح اگر در مدت دو هزار سال مهمل بوده مستلزم تقويت اوست، و اگر مورد تعليم و القاى علوم بوده چرا در سن طفوليت چيزى را نمى‌داند. و حتى تناسخ لازم مى‌آيد كه محال است. و تا اين سؤال حل نشود، روايات را نمى‌شود پذيرفت يعنى و اگر در دو هزار سال داراى ادراك و حتى مشغول تعلم بوده است ولى دوباره از فعليت به مرحله قوه صرف تنزل كرده، اين امر تقريبا محال است ولى در يك روايت معتبر دارد كه در موقع تولد، روح دچار نسيان مى‌شود و گذشته خود را فراموش مى‌كند. ولى پذيرفتن چنين امر غريب و عجيبى به يك روايت ظنى بسيار مشكل است. و بايد گفت و الله العالم و خواننده درباره موضوعات گوناگون روح به كتاب ديگر نگارنده (روح از نظر دين و عقل و علم روحى جديد) كه چند سال قبل چاپ شده مراجعه نمايد.

١١- علت خواب ديدن از نظر فلاسفه: تقرر عندهم انطباع الجزئيات فى النفوس المنطبعه الفلكيه، و صور الكليات فى العقول المجرده، فإن النفس فى حاله النوم قد تتصل بتلك المبادى العاليه، اتصالا روحانيا فتحصل لها بعض العلوم الحقه الواقعه المنقوشه فيها، اذ فى حاله النوم قد يسكن الشتغال النفس بالبدن و أقاعليه، فتوجه الى ما هو من جنسه من‌