نفس لوامه، وجدان بيدار يا نيمه خفته را گويند كه از بدى نمى‌گذرد، ولى وقتى جنايت و بدى را مرتكب شد خود را سرنزش مى‌كند كه چرا چنين كردم، و ما اين سرزنش و ملامتى را مكررا تجربه كرده‌ايم.

نفس تربيت شده و پخته، مطمئن و آرامش يافته است، هوس‌ها او را مضطرب نمى‌كند و وقار انسانى يافته و از خدا راضى و خدا نيز از او راضى مى‌باشد، يك سبب عمده در آرامش روح ياد خداوند است: أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ. دل آرام مى‌گيرد ز ياد خدا.

٤- از نفس آدمى كرامات سر مى‌زند. مانند كرامات اولياء و معجزات انبيا (ع). آصف پسر برخيا به سليمان (ع) گفت، من پيش از آن كه چشم به هم بزنى تخت بلقيس را برايت حاضر مى‌كنم كه كرد! قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ. عيسى مرده را به اذن خداوند زنده مى‌كرد و مرض‌هاى لاعلاج را شفا مى‌داد. وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ ...

معجزات و كرامات اولا امور خارق العاده و فوق علل عادي‌اند، نه بى‌علت كه قانون عليت قابل استثنا نيست. و ثانيا گاهى به فعل خداوند و خواست نبى يا ولى صورت مى‌گيرد و گاهى به فعل خود نبى و وى به اذن خداوند انجام مى‌گيرد. ظاهر قرآن در حق عيسى و آصف بن برخيا وزير سليمان وجه دوم است.

البته گاهى بعضى از افعال مانند عملكردهاى جمعى از مرتاضان هندى مستند به عوامل مجهول فيزيكى است كه اشتباها به روح نسبت داده‌