از این روایات (و نیز احادیث فراوان دیگر) استفاده می‌شود که بانگ توحید و رسالت، بی ذکر ولایت، تمام و کامل نیست و پیوند میان این سه شهادت، ریشه در عالَم میثاق دارد و رجحانِ شهادت به ولایت علی علیه‌السلام در اذان ـ پس از شهادت به توحید و رسالت ـ امری روشن و مُسلّم است، هر چند به لحاظ تعبُّدی بودن فصل‌ها و بندهای اذان، نمی‌توان آن را جزء اذان دانست.

ج) گسترده توحید تا ولایت

از امام باقر ١ درباره این آیه که فِطْرَتَ اللَّـهِ الَّتي‌ فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها[٧٥] (فطرتی که خدا مردم را بر آن فطرت سرشت) روایت شده که فرمود:

هو، لا إلهَ إلّا الله، محمدٌ رسولُ الله، عليٌّ اميرالمؤمنين؛ إلى هاهنا التّوحيد؛ [٧٦]

این فـطرتِ الهی، ایــن است: خــدایـی جز الله وجود ندارد،

[٧٤]. الـکافی: ج ٣ ص ٤٨٢، حـدیـث ١؛ بـحـار الأنـوار: ج ١٨ ص ٣٥٤، حـدیـث ٦٦.

[٧٥]. سوره روم (٣٠) آيه ٣٠.

[٧٦]. تفسير قمي: ج ٢ ص ١٥٥؛ بحار الأنوار: ج ٣ ص ٢٧٧، حديث ٣.