توصيف، و با چه زبان و چه بيان توصيف كند! كه تمام عالم، از اعلى مراتب وجود تا اسفل سافلين، هيچ است و هر چه هست او است؛ و هيچ از هستى مطلق چه تواند گفت. و اگر نبود امر خداى تعالى و اجازه او- جلّ و علا- شايد هيچ يك از اوليا سخنى از او نمى‌گفتند، در عين حال كه هر چه هست سخن از او است لا غير، و كس نتواند از ذكر او سرپيچى كند كه هر ذكر، ذكر او است. وَ قَضى‌ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ‌ [١]؛ و إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ [٢] كه شايد از لسان حق خطاب به همه موجودات است: وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‌ [٣] اين نيز به لسان كثرت است، و گر نه او حمد است و حامد است و محمود

انَّ رَبَّك يُصَلّى‌ [٤]؛

اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ [٥].

پسرم! ما كه عاجز از شكر او و نعمت‌هاى بى‌منتهاى اوييم، پس چه بهتر كه از خدمت به بندگان او غفلت نكنيم كه خدمت به آنان خدمت به حق است؛ چه كه همه از اويند.

هيچ گاه در خدمت به خلق اللَّه خود را طلبكار مدان كه آنان به حقّ منّت بر ما دارند، كه وسيله خدمت به او- جلّ و علا- هستند. و در خدمت به آنان دنبال كسب شهرت و محبوبيت مباش كه اين خود حيله شيطان است كه ما را در كام خود فرو برد. و در خدمت به بندگان خدا آنچه براى آنان پرنفع‌تر است انتخاب كن، نه آنچه براى خود يا دوستان خود؛ كه اين علامت صدق به پيشگاه مقدس او- جلّ و علا- است.

پسر عزيزم! خداوند حاضر است و عالم محضر او است، و صفحه نفس ماها يكى از نامه‌هاى اعمالمان. سعى كن هر شغل و عمل كه تو را به او نزديك‌تر كند انتخاب كن كه آن رضاى او- جلّ و علا- است. در دل به من اشكال مكن كه اگر صادقى، چرا خود چنين نيستى؟! كه من خود مى‌دانم كه به هيچ يك از صفات اهل دل موصوف نيستم، و خوف‌

[١] سوره اسراء، آيه ٢٣: «و پروردگار تو حكم فرموده كه جز او را نپرستيد»

[٢] سوره فاتحه، آيه ٥: «فقط تو را مى‌پرستيم و فقط از تو يارى مى‌طلبيم»

[٣] سوره اسراء، آيه ٤٤: «هيچ موجودى نيست جز آن كه او را به پاكى مى‌ستايد، ولى شما تسبيحشان را نمى‌فهميد»

[٤] بدرستى كه پروردگار تو نماز مى‌گذارد (مراد درود فرستادن است نظير آيه «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِ‌» است). اصول كافى ١: ٤٤٣/ ١٣

[٥] سوره نور، آيه ٣٥: «خدا نور آسمانها و زمين است».