مردم دوستي علي (عليه السلام) و علي دوستي مردم، يكديگر را تصديق مي كنند و نشان مي دهند كه بزرگ، كسي است كه دوستدار نيكي باشد و در راه آن شهيد شود. علي (عليه السلام) همان شهيد بزرگوار است.

در ميان انسانها، خوبي هاي بسيار سراغ داريم كه مورد توجه و علاقه آنها هستند، هر گاه به خير و نيكي ستمي برسد، در واقع به همه انسانها ستم شده است و هر گاه خير و نيكي مورد تعظيم قرار گيرد همه انسانها مورد تعظيم قرار گرفته اند.

اگر صفحات تاريخ را بررسي كنيد. اين حقيقت مسلم را مي يابيد كه در ميان شخصيت هاي بزرگ، كمتر كسي را مي توان يافت كه همانند علي بن ابي طالب (عليه السلام) مورد علاقه و محبت و تعظيم و تجليل و حمايت انسانها قرار گرفته باشد و حوادث و وقايع زندگي او، اين چنين مورد توجه قرار بگيرد.

اين محبت در دلها موج مي زند و وجدان آدمي را از انحراف حفظ مي كند و در عرصه تابش آن باطل و تبهكاري خوار مي گردد.

چنين محبتي انسان را در پناه حق قرار مي دهد و وجدان او را نگهبان و پاسداري مي كند.

حتي در اين محبت آنچنان خاصيت شگفت انگيزي است كه ملوان كشتي را كه از بالا و پايين دچارحادثه گشته و مسافرانش غرق شده يا در آستانه غرق شدن هستند و بادهاي مخالف از هر سو او را تهديد مي كند نجات مي دهد.

آري علي (عليه السلام) در گذرگاه تاريخ به عنوان امام حق و نيكي همانند كوهي استوار قرار گرفته به گونه اي كه حوادث كوبنده و بادهاي سخت آن را متزلزل نمي كند.

آنان كه با علي بن ابي طالب(عليه السلام) دشمني مي كردند خود گمراه شدند و ديگران را هم گمراه ساختند، سرانجام سربه زير خاك فرو بردند و خاموش شدند و از آنها نام و نشاني جز لعن و نفرين انسانهاي خشمگين باقي نماند.

وجدان پاك انسانها درباره آنها اين طور قضاوت كرد كه از بين رفتند و ذليل شدند.

اگر گناه و زشتي و تبهكاري در پيشگاه وجدان انسان ارزش داشته باشد، آنها هم ارزشي دارند.

پسر ابوطالب شعله اي فروزان در دلها و حرارتي نيرو بخش در جانها و منطقي شفابخش درعقلهاست. او را سخني است حكيمانه و اخلاقي است بزرگوارانه، خداوند هرگز آسمان را زمين، و زمين را آسمان نمي كند! تاريخ گواه صحت اين مدعاست.

شخصيت علي (عليه السلام) از هر جهت براي مردم شگفت انگيز است. رشته محبت او از هر طرف به قلب هاي ايشان پيوند يافته است. بسيارند كساني كه درباره اين گوهر يكتا سخن گفته اند و شگفتي و محبت خود را ابراز داشته اند، همه آنها در يك نقطه تلاقي مي كنند و بر سر يك موضوع اتفاق نظر دارند كه علي(عليه السلام) نمونه والاي فكر و بيان است.

او شخصيتي است كه به نور وجدان روشن مي شود. از همين جهت است كه او سزاوار شگفتي و شايسته محبت عميق است.

در ميان مردم هستند كساني كه نشان پيامبري بر سينه اسرار آميز علي (عليه السلام) مي زنند. اين مساله چندان تعجب آور نيست، زيرا يكي از بارزترين صفات علي (عليه السلام) اين است كه با مردان بزرگ جهان بشري در يك نقطه تلاقي مي كند.

اين مردان بزرگ نسبت به انسانها سمت پدري دارند، اما نه پدر جسماني كه به مساله زناشويي و توليد نسل مربوط مي شود. بلكه پدري آنها نمونه اي از پيوند انسان به انسان و زندگي آنان به يكديگر است.

بنابراين، پدري آنها وسيعتر وعميقتر از پدري نسبي و معمولي است. اين پدران انسانيت برتر و والاتر از آنند كه در چارچوب ويژگي هاي قومي يا ملي محصور شوند. تاريخ كوشش كرده است كه اين كار را انجام دهد. اما آنها از هر قيد و شرطي آزادند و تاريخ بايد در اين مورد كنار گذاشته شود.

از اين جهت است كه مي بينيد علي (عليه السلام) در جهان آن روز، همچون پدري روحاني است كه بسياري از مردم با همه اختلافاتي كه داشتند خود را به او منسوب مي كردند. آنها پناهگاهي مي جستند كه مظهر واقعي ارزشهاي انساني باشد. اين پناهگاه كسي غير از علي (عليه السلام) نبود. او پدر همه شهيدان است. فرزندان روحاني او با شهادت وي به خويشتن تسليت گفتند.

علي (عليه السلام) آن بزرگمردي است كه وجدان بشري در برابر تاريكي هاي خود خواهي، از او روشني مي گيرد، همان خود خواهي هايي كه زمامداران عصري علي (عليه السلام) و اكثر زمامداران تاريخ در آن سقوط كرده اند.

علي (عليه السلام) آن بزرگمردي است كه وجدان ها و انديشه ها را آنچنان به حركت در آورد كه در جريان خود ديگر به كمكي احتياج پيدا نكرد و زمان و مكاني را در آن تاثيري نبود.

حق جويان و عدالت خواهان در ميان مردم پناهگاهي جز علي(عليه السلام) نداشتند.

او پدري مهربان بود كه سايه بلند خود را بر سر كساني مي گسترد كه احساس مي كردند بيداد گران عدالت را با ستم خود از بين مي برند وعاطفه را با سنگدلي پايمال مي كنند و نيكي را با تبهكاري نابود مي سازند و دولت و سلطنت خود را براساس گناه و ظلم بنيانگذاري كرده اند.

پيروان امام كه در ظلمات تاريخ با نور هدايت او گام برمي داشتند چنان دلهايشان از محبت او مالامال بود كه زبان و قلم از شرح آن ناتوان است. جانبازي آنان در اين راه به گونه اي است كه در تاريخ نمونه آن را نتوان يافت.