يادداشت
(١)
دروازه ساعات كجاست؟+عکس
٤ ص
(٢)
ابوموسی اشعری در احادیث اهل سنت
٥ ص
(٣)
ابوموسی اشعری معزول همه خلفا!
٦ ص
(٤)
امام مهدی (عج) در قرآن، سنت و تاریخ
٧ ص
(٥)
حضرت معصومه (سلام الله علیها) زينب امام رضا (علیه السلام) بود
٨ ص
(٦)
حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها)
٩ ص
(٧)
نگاهي گذرا بر زندگينامه حضرت معصومه (سلام الله علیها)
١٠ ص
(٨)
چهل حديث از امام حسن عسكري (علیه السلام)
١١ ص
(٩)
امام عسكري (علیه السلام)
١٢ ص
(١٠)
زندگاني حضرت امام حسن عسكري(ع)
١٣ ص
(١١)
جواني پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم
١٤ ص
(١٢)
صلوات رمز محبت و وفاداري به پيامبر اكرم و خاندانش
١٥ ص
(١٣)
نگاهي به سيره امام صادق عليه السلام
١٦ ص
(١٤)
25 گنج بزرگ دنيا از زبان امام صادق علیه السلام
١٧ ص
(١٥)
پيامبر (ص) از نگاه انديشمندان غير مسلمان
١٨ ص
(١٦)
امام صادق علیه السلام از ديدگاه علماي اهل تسنن
١٩ ص
(١٧)
23 ربيع الاول سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س)
٢٠ ص
(١٨)
داستان هيجان انگيز نگارش كتاب الغدير
٢١ ص
(١٩)
تكرار مباهله در عصر امام حسن عسكري(ع)
٢٢ ص
(٢٠)
خانه اي كه سكينه(س) و مادرش در آن باشند را دوست دارم
٢٣ ص
(٢١)
فداكاري بي نظير در ليلة المبيت
٢٤ ص
(٢٢)
عذاب الهي در ليلة المبيت
٢٥ ص
(٢٣)
شب اول ربيع الاول؛ ليلة المبيت علي(ع) ؛ آن كه جانش را به خدا فروخت
٢٦ ص
(٢٤)
امام رضا(عليه السلام) و دفاع عقلاني از دين
٢٧ ص
(٢٥)
كرامات امام رضا(علیه السلام) به روايت اهل سنت
٢٨ ص
(٢٦)
روضه امام رضا عليه السلام
٢٩ ص
(٢٧)
نحوه مواجهه امام رضا(ع) با جريان هاي فكري معاصر
٣٠ ص
(٢٨)
زندگاني سياسي امام رضا (ع)
٣١ ص
(٢٩)
عظمت پيامبر(ص) و مظلوميت امام حسن(ع)
٣٢ ص
(٣٠)
آخرين جمله اي كه از لبان پيامبر(ص) تراويد
٣٣ ص
(٣١)
روايت شجاعت و كياست امام حسن مجتبی علیه السلام
٣٤ ص
(٣٢)
پرتوي از زندگاني امام حسن مجتبي عليه السلام
٣٥ ص
(٣٣)
روضه ارتحال پيامبر اكرم (ص)
٣٦ ص
(٣٤)
روضه شهادت امام حسن مجتبي (ع)
٣٧ ص
(٣٥)
چرا امام حسن علیه السلام صلح كرد؟
٣٨ ص
(٣٦)
اثبات وجود تاريخي حضرت رقيه (س)/ چگونگي شهادت غم انگيز حضرت رقيه
٣٩ ص
(٣٧)
شهادت حضرت رقيه عليهاالسلام
٤٠ ص
(٣٨)
آخرين ديدار حضرت رقيه (س) با پدر
٤١ ص
(٣٩)
حضرت رقيه سلام الله عليها در كلام بزرگان و مراجع عظام تقليد
٤٢ ص
(٤٠)
ياس نيلي حسين (رقيه ي حسين عليهماالسلام)
٤٣ ص
(٤١)
ويژه نامه شهادت غم انگيز حضرت رقيه (سلام الله عليها)
٤٤ ص
(٤٢)
رويدادهاي مهم دوران حيات امام سجاد (ع)
٤٥ ص
(٤٣)
جملات ناب از امام سجاد (ع)
٤٦ ص
(٤٤)
حسين مظهر كرامت و عزت نفس
٤٧ ص
(٤٥)
ويژگي هاي بزرگ اخلاقي اباعبدالله الحسين
٤٨ ص
(٤٦)
داستاني از نشانه هاي امامت امام حسين (ع)
٤٩ ص
(٤٧)
از مدينه تا كربلا همراه با سيدالشهداء امام حسين عليه السلام
٥٠ ص
(٤٨)
زندگينامه امام حسين (علیه السلام)
٥١ ص
(٤٩)
فضيلت گريه بر امام حسين(ع)
٥٢ ص
(٥٠)
مباهله چگونه شكل گرفت؟/ شأن امام علي(ع) و اهل بيت نزد پيامبر(ص)
٥٣ ص
(٥١)
مباهله ؛ اثبات حقانيت اهل بيت پيامبر (ص)
٥٤ ص
(٥٢)
زنان راوي غدير
٥٥ ص
(٥٣)
خلاصه اي از واقعه غدير
٥٦ ص
(٥٤)
خطبه غدير با ترجمه
٥٧ ص
(٥٥)
نگاهي به غدير در احاديث و روايات غدير، ولايت عشق
٥٨ ص
(٥٦)
امام هادي؛ مشعلدار هدايت
٥٩ ص
(٥٧)
احاديثي از امام هادي عليه السلام
٦٠ ص
(٥٨)
امام هادي علیه السلام
٦١ ص
(٥٩)
مسلم بن عقيل؛ يار وفادار حسين عليه السلام
٦٢ ص
(٦٠)
عرفه ؛ روز عافيت خواهي از محبوب
٦٣ ص
(٦١)
مسلم(عليه السلام) سفير با بصيرت حسين (عليه السلام)
٦٤ ص
(٦٢)
چگونگي شهادت حضرت مسلم(ع) به روايت علامه مجلسي
٦٥ ص
(٦٣)
اعمال شب و روز عرفه
٦٦ ص
(٦٤)
تأملي در دعاي عرفه
٦٧ ص
(٦٥)
سيري در سيره امام محمد باقر عليه السلام
٦٨ ص
(٦٦)
چهل حديث نوراني از امام محمد باقر علیه السلام
٦٩ ص
(٦٧)
نكاتي چند از زندگاني امام باقر عليه السلام
٧٠ ص
(٦٨)
زندگينامه امام جواد علیه السلام
٧١ ص
(٦٩)
امام جواد(عليه السلام)؛ الگوي دانشمندان جوان
٧٢ ص
(٧٠)
چهل دُّر مرواريد از كلام جوادالائمه عليه السلام
٧٣ ص
(٧١)
امام جواد علیه السلام ؛ پاسدار حريم وحي
٧٤ ص
(٧٢)
دحو الارض ، نماد محبت و رحمت خداوند بر بندگان
٧٥ ص
(٧٣)
دلايل شهرت امام هشتم به امام رضا
٧٦ ص
(٧٤)
مقام شفاعت حضرت معصومه (عليهاالسلام)
٧٧ ص
(٧٥)
امام جعفر صادق(ع) و مبارزه با انحراف فكري غُلات
٧٨ ص
(٧٦)
امام صادق عليه السلام از منظر دانشوران اهل تسنن
٧٩ ص
(٧٧)
نقش امام صادق عليه السلام در رد جريانات تصوف
٨٠ ص
(٧٨)
امام علي (ع) از ديدگاه انديشمندان غيرمسلمان
٨١ ص
(٧٩)
راز محبوبيت علي عليه السلام
٨٢ ص
(٨٠)
ماجراي شهادت علي عليه السلام
٨٣ ص
(٨١)
امتيازات اميرالمؤمنين علي عليه السلام
٨٤ ص
(٨٢)
راز تنهايي علي عليه السلام
٨٥ ص
(٨٣)
علي(ع) از زبان پيامبر اكرم(ص) در منابع اهل سنت
٨٦ ص
(٨٤)
شب هاي قدر، شب هاي رحمت الهي
٨٧ ص
(٨٥)
دلم براي علي (ع) مي سوزد!
٨٨ ص
(٨٦)
پانزدهم ماه مبارك رمضان ، سالروز ولادت با سعادت كريم آل عبا ، امام حسن مجتبي عليه السلام
٨٩ ص
(٨٧)
اسوه اخلاق حسنه (امام حسن مجتبي علیه السلام)
٩٠ ص
(٨٨)
40 حديث ماه مبارك رمضان؛ ثواب روزه و آداب روزه دار
٩١ ص
(٨٩)
ويژگي هاي ماه رمضان
٩٢ ص
(٩٠)
گذري كوتاه بر زندگي امام سجاد عليه السلام
٩٣ ص
(٩١)
بهترين دوست از منظر امام سجاد عليه السلام
٩٤ ص
(٩٢)
نگاهي تحليلي به زندگاني امام زين العابدين (ع) - پاورپوينت
٩٥ ص
(٩٣)
ناگفته هاي درباره سرداب حرم حضرت عباس (ع)
٩٦ ص
(٩٤)
عباس اسوه ولايت پذيري، اسطوره وفاداري، الگوي رشادت
٩٧ ص
(٩٥)
حضرت عباس(ع) در نگاه امام صادق (ع) و امام مهدي (عج)
٩٨ ص
(٩٦)
ولايت عشق و حديث ولادت (امام حسين (ع))
٩٩ ص
(٩٧)
واقعيت بعثت از نگاه اهل بيت (ع)
١٠٠ ص
(٩٨)
بعثت در آيينه ي نگاه محمد (ص)
١٠١ ص
(٩٩)
چگونگي امامت امام موسي كاظم (ع)
١٠٢ ص
(١٠٠)
وصيت امام كاظم(عليه السلام)
١٠٣ ص
(١٠١)
جوّ سياسي حاكم در زمان امام كاظم عليه السلام
١٠٤ ص
(١٠٢)
امام كاظم(عليه السلام) قهرمان صبر و استقامت در بند زندان
١٠٥ ص
(١٠٣)
سوالي كه هارون از امام كاظم (ع) پرسيد!
١٠٦ ص
(١٠٤)
مزار زينب كبري كجاست؟
١٠٧ ص
(١٠٥)
حضرت زينب عليهاالسلام در مقام تسليم و رضا
١٠٨ ص
(١٠٦)
روايات نقل شده از زينب كبري (سلام الله علیها)
١٠٩ ص
(١٠٧)
بانويي كه نامش را در لوح محفوظ نوشتند
١١٠ ص
(١٠٨)
علي (ع) يا حزام ؛ كدام در كعبه به دنيا آمده است ؟!
١١١ ص
(١٠٩)
ولادت امام جواد(ع)
١١٢ ص
(١١٠)
اقدامات امام باقر عليه السلام
١١٣ ص
(١١١)
نقد شبهه راهيافت خطا در آموزه هاي نبوي با تأكيد بر روايت تلقيح خرما
١١٤ ص
(١١٢)
شهادت حضرت فاطمه (س) افسانه نيست
١١٥ ص
(١١٣)
فاطمه، بهشت پيامبر
١١٦ ص
(١١٤)
تا ابد فاطمه فاطمه است
١١٧ ص
(١١٥)
وصاياي حضرت فاطمه (س)
١١٨ ص
(١١٦)
حمله به خانه بي بي مظلومه فاطمه زهرا (س)
١١٩ ص
(١١٧)
همه چيز درباره نهم ربيع الاول
١٢٠ ص
(١١٨)
علائم ظهور امام زمان(عج)
١٢١ ص
(١١٩)
اي ضامن هر چه نياز و حاجتي
١٢٢ ص
(١٢٠)
بيماري رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم)
١٢٣ ص
(١٢١)
رقيه سلام الله عليها در منابع تاريخي
١٢٤ ص
(١٢٢)
فرزندان حضرت زينب (س) در روز عاشورا
١٢٥ ص
(١٢٣)
نحوه شهادت دوطفلان مسلم/ سرنوشت دختران مسلم بن عقيل
١٢٦ ص
(١٢٤)
غدير در دعاها و زيارات
١٢٧ ص
(١٢٥)
نامهاي پنجاه گانه «غدير»
١٢٨ ص
(١٢٦)
عيد قربان ؛ عيد رهايي از دنيا
١٢٩ ص
(١٢٧)
عيد قربان؛ روز ذبح نفس با تيغ تقوا
١٣٠ ص
(١٢٨)
سرزمين عرفات
١٣١ ص
(١٢٩)
روز شهادت امام صادق (ع) بايد اين مملكت يك پارچه جعفر بن محمد بگويد
١٣٢ ص
(١٣٠)
سالروز تخريب غمبار حرم اهل بيت در قبرستان بقيع/ وهابيت يا صهيونيسم اسلامي!؟
١٣٣ ص
(١٣١)
قبرستان بقيع قبل از تخريب توسط وهابيون
١٣٤ ص
(١٣٢)
قبرستان بقيع
١٣٥ ص
(١٣٣)
تازه ها و ناگفته هاي بقيع
١٣٦ ص
(١٣٤)
هشت پرسش آيت الله سبحاني از سلفيه
١٣٧ ص
(١٣٥)
عيد فطر؛ ماه پيروزي برطاغوت نفس
١٣٨ ص
(١٣٦)
فرازي از خطبه علي (ع) در روز عيد فطر
١٣٩ ص
(١٣٧)
دانلود چند کتاب مفيد در باره اميرمؤمنان و حضرت مهدي عليهما السلام
١٤٠ ص
(١٣٨)
وصيت نامه اميرمؤمنان(ع) و آخرين سفارشات به شيعيانش
١٤١ ص
(١٣٩)
امام حسن مجتبي علیه السلام و تبيينِ سياستِ اسلامي
١٤٢ ص
(١٤٠)
در سوگ اسوه ي صبر و مقاومت، حضرت زينب كبري(س)
١٤٣ ص
(١٤١)
فرياد زينب (س) ضرب آهنگ قيام ماست
١٤٤ ص
(١٤٢)
جريان شهادت حُجر بن عُدَي و يارانش
١٤٥ ص
(١٤٣)
ليلة الرغائب چگونه شبي است؟
١٤٦ ص
(١٤٤)
در ليلة الرغائب چه بخواهيم؟
١٤٧ ص
(١٤٥)
رجزخواني زيباي حضرت علي اكبر (علیه السلام)
١٤٨ ص
(١٤٦)
علي اكبر عليه السلام الگوي جوانان
١٤٩ ص
(١٤٧)
گزارشي از خانه فاطمه(س)
١٥٠ ص
(١٤٨)
شهرستاني و روايت شهادت حضرت زهرا (س)
١٥١ ص
(١٤٩)
40 حديث از فضايل حضرت زهراء (س) در منابع أهل تسنّن
١٥٢ ص
(١٥٠)
حجت الاسلام دانشمند اهل سنت دوستدار اهل بيت هستند
١٥٣ ص
(١٥١)
كتابهاي منسوب به امام رضا(ع)
١٥٤ ص
(١٥٢)
اگر زينب نبود
١٥٥ ص
(١٥٣)
اميرالمؤمنين (عليه السلام) و پاسخگويي به معماي يهود
١٥٦ ص
(١٥٤)
مناظره امام باقر(عليه السلام) با اسقف اعظم
١٥٧ ص
(١٥٥)
سيمينار باشكوه،نگارش فاخر! (نوشتاري در باب وهابيت)
١٥٨ ص
(١٥٦)
از عاشورا تا اربعين
١٥٩ ص
(١٥٧)
اسرار اربعين
١٦٠ ص
(١٥٨)
تحليل مبناي تاريخي اربعين حسيني
١٦١ ص
(١٥٩)
بررسي زيارت اربعين امام حسين (ع)
١٦٢ ص
(١٦٠)
در سوگ اربعين
١٦٣ ص
(١٦١)
اربعين حسيني و نخستين زائر قبر حسين(ع)
١٦٤ ص
(١٦٢)
اول صفر ؛ ورود اسراي كربلا به شام
١٦٥ ص
(١٦٣)
زهد از منظر اسلام در مناظره امام صادق عليه السلام با صوفيان
١٦٦ ص
(١٦٤)
دانش پزشكي امام صادق عليه السلام و طبيب هندي
١٦٧ ص
(١٦٥)
نماز جمعه در چهارشنبه!
١٦٨ ص
(١٦٦)
فضيلت خديجه (س) درگفتار بزرگان
١٦٩ ص
(١٦٧)
حضرت خديجه، اولين شيعه علي عليه السلام
١٧٠ ص
(١٦٨)
حضرت خديجه (س) ؛ عاليترين نمونه وفا و فداكاري
١٧١ ص
(١٦٩)
نگاهي به فضيلت و اعمال نيمه شعبان
١٧٢ ص
(١٧٠)
اصالت اعتقاد به امام مهدي (عج) نزد علماي اهل سنت
١٧٣ ص
(١٧١)
مهدي موعود(عج) و ديدگاه شيعه و سني
١٧٤ ص
(١٧٢)
بهترين هديه به امام زمان (عج)
١٧٥ ص
(١٧٣)
مشرف شدن حضرت موسي و هفتاد هزار ملك به زيارت امام حسين(ع)
١٧٦ ص
(١٧٤)
سرچشمه صبر حضرت زينب عليهاالسلام
١٧٧ ص
(١٧٥)
شاعري كه در حمايت از تشيع شكمش را دريدند
١٧٨ ص
(١٧٦)
علي(ع) و ايرانيان
١٧٩ ص
(١٧٧)
پيامبر اكرم(ص) از نگاه امام صادق(ع)
١٨٠ ص
(١٧٨)
رهنمودهاي تربيتي از امام عسكري عليه السلام
١٨١ ص
(١٧٩)
طوفاني كه بعد از پيامبر (ص) برخاست
١٨٢ ص
(١٨٠)
دليل بزرگداشت اربعين حسيني چيست؟
١٨٣ ص
(١٨١)
دعاي استغفار امير المؤمنين (ع) جهت فزوني روزي و اولاد
١٨٤ ص
(١٨٢)
گريه جنيان بر امام حسين عليه السلام
١٨٥ ص
(١٨٣)
جنبش هاي اعتراضي شيعه؛ ريشه ها و پيامدها
١٨٦ ص
(١٨٤)
«مختارنامه» و «غديرخم»
١٨٧ ص
(١٨٥)
شنيدني ترين روايت عاشقي (به بهانه سالروز ازدواج علي با فاطمه (عليهما السلام))
١٨٨ ص
(١٨٦)
حديث سلسلة الذهب
١٨٩ ص
(١٨٧)
اعتراف معاويه به برتري علي اكبر
١٩٠ ص
(١٨٨)
توصيف سيماي اباالفضل(عليهالسلام)
١٩١ ص
(١٨٩)
اولين هجوم وهابيون به كربلا و اهالي آن چگونه بوده است؟
١٩٢ ص
(١٩٠)
موقوفات حضرت فاطمه (سلام الله عليها)
١٩٣ ص
(١٩١)
به مناسبت سالروز وفات حضرت ام البنين(سلام الله عليها)
١٩٤ ص
(١٩٢)
مصيبت ام البنين(س) مادر حضرت عباس(س)
١٩٥ ص
(١٩٣)
گفت و گو با حجت الاسلام والمسلمين سيد جعفر طباطبايي (اولين روحاني كاروان )
١٩٦ ص
(١٩٤)
تكفيري ها چه كساني هستند ؟
١٩٧ ص
(١٩٥)
روند ترويج بهائيت در عصر پهلوي
١٩٨ ص
(١٩٦)
24 ذيحجه؛ سالروز نزول آيه ولايت
١٩٩ ص
(١٩٧)
چرا شيعه را "جعفري" مي خوانند؟
٢٠٠ ص
(١٩٨)
آيا تا به حال نام يوم الهدم را شنيده ايد ؟
٢٠١ ص
(١٩٩)
سالروز رحلت شيخ بطحاء، عمو و حامي پيامبر اكرم و پدر اميرالمومنين (ع)
٢٠٢ ص
(٢٠٠)
ايمان ابوطالب
٢٠٣ ص
(٢٠١)
جملاتي قصار از آيت الله بهجت (ره) در دفاع از عقائد حقه شيعه
٢٠٤ ص
(٢٠٢)
بزرگ شيعه را كشتند، به دار زدند، سنگسار كردند و سوزاندند !
٢٠٥ ص
(٢٠٣)
سومين مولود خانه وحي
٢٠٦ ص
(٢٠٤)
در حاشيه پاسخ آقاي مجتهد شبستري به آية الله سبحاني
٢٠٧ ص
(٢٠٥)
تاريخ شيعيان پاراچنار
٢٠٨ ص
(٢٠٦)
رنج نامه يكي از شيعيان عربستان سعودي
٢٠٩ ص
(٢٠٧)
نقدي بر سخنان آقاي مجتهد شبستري در دانشگاه صنعتي اصفهان
٢١٠ ص
(٢٠٨)
شيعه به روايت فوكوياما
٢١١ ص
(٢٠٩)
آغاز امامت او
٢١٢ ص
(٢١٠)
حديث دوات و قلم
٢١٣ ص
(٢١١)
چه كسي تفرقه مي اندازد؛ وهابيه يا شيعه؟
٢١٤ ص
(٢١٢)
ابن تيميّه كه بود و چه كرد؟
٢١٥ ص
(٢١٣)
قرآن وهابيت!
٢١٦ ص
(٢١٤)
فلسفه قيام مختار
٢١٧ ص
(٢١٥)
چالشهاي تشيع و وهابيت در عربستان
٢١٨ ص
(٢١٦)
لعن در زيارت عاشورا چرا؟
٢١٩ ص
(٢١٧)
واقعه كربلا و روز عاشورا از ديدگاه انديشمندان بزرگ جهان
٢٢٠ ص
(٢١٨)
سيماي كربلا در آينه آمار
٢٢١ ص
(٢١٩)
استفتايي از مراجع پيرامون زيارت عاشورا
٢٢٢ ص
(٢٢٠)
تحريفات معنوي حادثه كربلا
٢٢٣ ص
(٢٢١)
اعمال ماه محرم
٢٢٤ ص
(٢٢٢)
آثار و بركات عزاداري و گريه بر سيدالشهداء (ع)
٢٢٥ ص
(٢٢٣)
حضور انبياء (عليهم السلام) در زمين كربلا
٢٢٦ ص
(٢٢٤)
اتمام و اكمال دين يعني چه؟
٢٢٧ ص
(٢٢٥)
رسول خدا (ص) ، فاطمه زهرا (س) را به ابوبكر و عمر نداد
٢٢٨ ص
(٢٢٦)
غريب بغداد
٢٢٩ ص
(٢٢٧)
گفتگو با مردي كه يك ميليون نفر را به تشيع مشرف كرد
٢٣٠ ص
(٢٢٨)
يهوديان و گسترش بابي گري و بهايي گري
٢٣١ ص
(٢٢٩)
چكيده زندگاني و حالات امام هشتم عليه السلام
٢٣٢ ص
(٢٣٠)
پيامبر در معراج چه ديد؟
٢٣٣ ص
(٢٣١)
خداحافظ ، ماه نفس هاي مسيحايي
٢٣٤ ص
(٢٣٢)
عدالت صحابه!!!
٢٣٥ ص
(٢٣٣)
سند حديث شريف كساء
٢٣٦ ص
(٢٣٤)
آداب روزه داري
٢٣٧ ص
(٢٣٥)
توسل در منابع اهل سنت
٢٣٨ ص
(٢٣٦)
حقيقت مهدويت از نگاه شيعه
٢٣٩ ص
(٢٣٧)
خطبه حضرت ابالفضل العبّاس در شهر مكّه مكرّمه در سال60 هجري
٢٤٠ ص
(٢٣٨)
ميوه بهشتي
٢٤١ ص
(٢٣٩)
شمس با لبخند از مشرق دميد - شعر
٢٤٢ ص
(٢٤٠)
طلوع مهر
٢٤٣ ص
(٢٤١)
احمد، موعود انجيل
٢٤٤ ص
(٢٤٢)
اعتراف قيصر روم به نبوت پيامبر(ص)
٢٤٥ ص
(٢٤٣)
روز شمار زندگاني معاويه ابن ابوسفيان
٢٤٦ ص
(٢٤٤)
حاضرجوابي سيّد شرف الدين !
٢٤٧ ص
(٢٤٥)
وصف دنيا در نهج البلاغه
٢٤٨ ص
(٢٤٦)
امشب چه شبي است
٢٤٩ ص
(٢٤٧)
كساني كه بايد از حكومت طرد گردند
٢٥٠ ص
(٢٤٨)
يك مناظره خواندني درباره فضائل خلفاء !!
٢٥١ ص
(٢٤٩)
ميلاد نور
٢٥٢ ص
(٢٥٠)
شاخه ي طوبي
٢٥٣ ص
(٢٥١)
چگونه مهمترين نويسنده وهابي ضد شيعه ملحد شد؟
٢٥٤ ص
(٢٥٢)
بانويي از بهشت
٢٥٥ ص
(٢٥٣)
آيا خانه هاي مدينه درب داشتند؟
٢٥٦ ص
(٢٥٤)
دنياي اسلام بدون وهابي ها
٢٥٧ ص
(٢٥٥)
تضعيف شعائر فاطميه ، خيانت به مذهب و خيانت به امير المؤمنين عليه السلام است
٢٥٨ ص
(٢٥٦)
يورش به خانه وحي!
٢٥٩ ص
(٢٥٧)
صفحة آل سعود الوهابيين وآراء علماء السنة في الوهابية
٢٦٠ ص
(٢٥٨)
مناظره دكتر و پير
٢٦١ ص
(٢٥٩)
ناصر العمر ، بار ديگر شيعيان را متهم كرد!
٢٦٢ ص
(٢٦٠)
توحيد عبادي و شبهات وهابيت
٢٦٣ ص
(٢٦١)
عيدنوروز ازديدگاه امام جعفر صادق (ع)
٢٦٤ ص
(٢٦٢)
بيان حقيقت منافاتي با اتحاد فرق اسلامي ندارد
٢٦٥ ص
(٢٦٣)
سرشناس ترين چهره هاي شبكه القاعده
٢٦٦ ص
(٢٦٤)
وهابي ها در ايران چه مي كنند ؟؟!!!
٢٦٧ ص
(٢٦٥)
چشماني كه هنوز نگران امت است
٢٦٨ ص
(٢٦٦)
ژنده پوشي كه مورد علاقه پيامبر (ص) بود
٢٦٩ ص
(٢٦٧)
جماعتي كه امام نفرينشان كرد
٢٧٠ ص
(٢٦٨)
مسلمان نماهاي حزب شيطان
٢٧١ ص
(٢٦٩)
محل دفن سر امام حسين(ع)
٢٧٢ ص
(٢٧٠)
دلت را چند مي فروشي؟!
٢٧٣ ص
(٢٧١)
تبرك جستن و شفاعت به نبي مكرم اسلام (ص)
٢٧٤ ص
(٢٧٢)
8 شوال سالروز تخريب بقيع / يوم الهدم
٢٧٥ ص
(٢٧٣)
حضرت معصومه سلام الله عليها چشم و چراغ مردم قم
٢٧٦ ص
(٢٧٤)
حسين(ع) در انديشه مسيحيت
٢٧٧ ص
(٢٧٥)
حضرت خديجه(عليها السلام) مادر امّت
٢٧٨ ص
(٢٧٦)
گزارشهای ناشنيدهای از تاريخ جابهجايی سر مبارک امام حسين(ع)
٢٧٩ ص
(٢٧٧)
چرا از داغ فاطمه (س) می سوزیم؟ (ویدئو)
٢٨٠ ص
(٢٧٨)
چرا هجوم به خانه؟ چرا شهادت؟ و چرا مرقد فاطمه (س) بی نشان ماند؟
٢٨١ ص
(٢٧٩)
آیا لیله الرغائب «شب آرزوهاست»؟/ وعدههای شیرین پیامبر(ص) در یک شب روحانی
٢٨٢ ص
(٢٨٠)
تاریخچه خواندنی حرم کاظمین از قبرستان قریش تا به امروز
٢٨٣ ص
(٢٨١)
پاسخ به ده سؤال کمرشکن از شیعه!!!
٢٨٤ ص
(٢٨٢)
حسین بن روح نوبختی مردی که پنج سال در خدمت امام زمان (عج) بود
٢٨٥ ص
(٢٨٣)
حضرت خديجه کبری(سلام الله علیها)؛ مادر امّت و الگوی حیا و مجاهدت
٢٨٦ ص
(٢٨٤)
فضیلت شب و روز دحوالارض و اعمال آن
٢٨٧ ص
(٢٨٥)
روز اول محرم بر امام حسین(ع) ویارانش چه گذشت؟
٢٨٨ ص
(٢٨٦)
زندگینامه حضرت قاسم (ع)
٢٨٩ ص
(٢٨٧)
روایتی سوزناک از امام رضا (ع) در مصیبت جدش امام حسین (ع)
٢٩٠ ص
(٢٨٨)
نقش خلافت بنی امیه در ازدواج حضرت سکینه(س)
٢٩١ ص
(٢٨٩)
شهادت یا رحلت حضرت رسول صلی الله علیه و آله!؟
٢٩٢ ص
(٢٩٠)
محسن بن علی(علیهماالسلام)
٢٩٣ ص
(٢٩١)
امام حسن و لقب عسکری
٢٩٤ ص
(٢٩٢)
نباید به بهانه آسیب شناسی اصل عزاداری را نشانه گرفت
٢٩٥ ص
(٢٩٣)
سيّد محمد را بهتر بشناسيم
٢٩٦ ص
(٢٩٤)
زندگینامه حضرت حمزه سید الشهداء(علیه السلام)
٢٩٧ ص
(٢٩٥)
زندگانی و شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام
٢٩٨ ص
(٢٩٦)
مزار حضرت محسن كجاست؟ + تصاوير
٢٩٩ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص

يادداشت - يادداشت - الصفحة ٢١٣ - حديث دوات و قلم

حديث دوات و قلم

کد مطلب: ٦٠٥٢ تاریخ انتشار: ٠٢ اسفند ١٣٨٧ تعداد بازدید: ٣١٠٥ يادداشت » عمومي حديث دوات و قلم

به مناسبت ٢٥ صفر سالروز دوات و قلم

اسناد حديث دوات و قلم

داستان از اين قرار است كه در روزهاي پاياني عمر رسول خدا(صلي الله عليه وآله) آن حضرت به جمعي از اصحاب كه به عيادتش رفته بودند، فرمود: «قلم و دواتي برايم حاضر كنيد تا براي شما نامه اي بنويسم كه پس از آن هرگز گمراه نشويد». ولي بعضي از صحابه به مخالفت برخاستند و مانع نوشتن اين نامه شدند!

اين حديث در شش مورد از صحيح بخاري(١) و سه مورد از صحيح مسلم(٢) كه هر دو از معتبرترين كتب روائي اهل سنت است، آمده .

بخش نخست اين ماجرا مطابق نقل «مسلم» در كتاب صحيح خود چنين است:

سعيد بن جبير مي گويد: ابن عباس گفته است: «يوم الخميس، و ما يوم الخميس، ثم جعل تسيل دموعه حتي رأيت علي خدّيه كأنّها نظام اللّؤلُو. قال: قال رسول الله: «ائتوني بالكتف والدواة ـ او اللوح والدواة ـ اكتب لكم كتاباً لن تضلّوا بعده ابداً; پنج شنبه و چه روز پنجشنبه سختي بود!(٣) آنگاه ابن عباس گريست و سيل اشك او را ديدم كه همچون رشته مرواريد بر گونه هايش جاري شد. سپس ادامه داد: رسول خدا فرمود: «براي من كاغذ و قلمي بياوريد تا براي شما نوشته اي بنگارم كه پس از آن هرگز گمراه نشويد...».(٤)

در بدو امر چنين به نظر مي رسد كه همه اصحاب كه حضور داشتند با شنيدن اين خواسته رسول خدا(صلي الله عليه وآله)، با شوق و علاقه فراوان قلم و دواتي حاضر كردند، تا پيامبر اكرم(صلي الله عليه وآله) وصيت نامه اش را بنويسد; زيرا از يك سو اطاعت فرمان رسول خدا (صلي الله عليه وآله) واجب است و از سوي ديگر، اين نوشته به هدايت جاويدان و ترك ضلالت آنان پيوند مي خورد; و از سوي سوم ، پيامبر(صلي الله عليه وآله) در بستر بيماري و رحلتش نزديك بود و طبعاً كلماتي جامع و هدايت ويژه اي را عرضه مي كرد; از اين رو ، بايد براي دريافت اين دستورالعمل از سوي پيامبر و پيشواي خود ، سر از پا نشناسند و بدون فوت وقت ، قلم و دوات حاضر كنند; ولي شگفت آور آنكه جمعي از صحابه با آن به مخالفت برخاستند!

راستي عكس العمل بعضي از آنان باوركردني نيست! اما واقعيت دارد ، زيرا در كتب صحاح و كتاب هاي معروف تاريخي آمده است.

مطابق اين روايت، در حضور آن حضرت نزاع و درگيري شد! برخي گفتند: قلم و دوات را حاضر كنيد و برخي گفتند نيازي نيست. در پاره اي از روايات، نام آنان كه مخالفت كرده اند، نيامده است(٥); ولي در پاره اي از روايات تصريح

شده است كه «عمر» به مخالفت برخاست.

از جمله در صحيح بخاري آمده است كه پس از درخواست رسول خدا(صلي الله عليه وآله) براي مهيا ساختن قلم و دوات، «عمر» گفت: «إنّ النّبيّ غلب عليه الوجع!!، وعندكم القرآن، حسبنا كتاب الله; بيماري بر پيامبر چيره شده است (كه چنين سخناني مي گويد)، قرآن نزد شماست و كتاب خدا ما را كافي است!».(٦)

بخاري در جاي ديگر از كتابش نيز همين سخن را با اندكي تفاوت از عمر نقل كرده است; او مي نويسد: ابن عباس مي گويد; وقتي كه بيماري پيامبر شدت يافت، فرمود: «ائتوني بكتاب اكتب لكم كتاباً لا تضلّوا بعده، قال عمر: إنّ النبيّ(صلي الله عليه وآله)غلبه الوجع، وعندنا كتاب الله حسبنا; براي من كاغذي حاضر كنيد، تا براي شما نامه اي بنويسم كه پس از آن گمراه نشويد! عمر گفت: بيماري بر پيامبر چيره شده و كتاب الهي كه ما را كافي است، نزد ماست».(٧)

صحيح مسلم نيز در يك مورد (از سه مورد) نام معترض را عمر ذكر كرده است.(٨)

ولي با توجه به شباهت ديگر گفتارها با يكديگر در مخالفت عمر با سخن رسول خدا(صلي الله عليه وآله)ترديدي نيست و اگر در نقل هايي آمده است «فقالوا»(٩) و يا آمده «فقال بعضهم»(١٠) معلوم است كه يكي از مخالفت كنندگان با نوشتن وصيت نامه، عمر بوده است.

و همان گونه كه قبلا اشاره شد، اين ماجرا را بخاري شش بار و مسلم سه بار در كتاب خود آورده اند و از اين احاديث استفاده مي شود كه بعد از مخالفت عمر، بعضي به حمايت از او و جمعي به مخالفت با او برخاستند.

اين ماجرا را بسياري ديگر از دانشمندان اهل سنّت نيز در كتاب هاي خود نقل كرده اند(١١); ولي ما تنها احاديثي را كه در صحيح بخاري و مسلم است ـ كه صحيح ترين كتاب نزد برادران اهل سنت محسوب مي شود ـ مورد بررسي قرار مي دهيم.


تعبيرات مختلفي كه در مخالفت با رسول خدا(صلي الله عليه وآله)گفته شد

اكنون به كلماتي كه در مخالفت با فرمان حضرت بيان شده است، مي پردازيم. باز تكرار مي كنيم همه اينها در صحيح بخاري و مسلم است.

در يك مورد آمده است: «فقال بعضهم: إنّ رسول الله قد غلبه الوجع، وعندكم القرآن، حسبنا كتاب الله».(١٢)

در تعبير ديگر آمده است: «فقال عمر: انّ رسول الله قد غلب عليه الوجع، وعندكم القرآن، حسبنا كتاب الله».(١٣)

در تعبيري شبيه به همان آمده است: «فقال عمر: إنّ النّبي قد غلب عليه الوجع، وعندكم القرآن، حسبنا كتاب الله».(١٤)

و در جاي ديگر نيز به اين صورت نقل شده است: «قال عمر: إنّ النّبي غلبه الوجع، وعندنا كتاب الله، حسبنا».(١٥)

مطابق اين تعبيرات، عمر براي جلوگيري از نوشتن نامه رسول خدا(صلي الله عليه وآله) گفته است: «بيماري بر رسول خدا(صلي الله عليه وآله) چيره شده (و نعوذ بالله نمي داند چه مي گويد!) و قرآن كه نزد شما هست، براي هدايت ما و شما كافي است».

در پنج مورد واژه «هجر» (نعوذ بالله هذيان گفتن) به كار رفته است، البته در پاره اي موارد به صورت استفهامي و يك مورد به صورت اخباري.

در يكجا آمده است: «فقالوا: أهجر رسول الله».(١٦) در دو مورد آمده است: «فقالوا: ما شأنه؟ أهجر؟ استفهموه».(١٧)

اهل لغت نيز «هجر» را وقتي كه به بيمار نسبت داده شود، به معناي هذيان گويي دانسته اند.

«فيومي» در «مصباح المنير» مي نويسد: «هجر المريض في كلامه هجراً ايضاً خلط وهذي; مريض در كلامش هجر گفت يعني ناميزان حرف زد و هذيان گفت و به پرت و پلاگويي افتاد».(١٨)

در لسان العرب نيز آمده است: «الهَجْر: الهذيان والهُجْر بالضم: الاسم من الاهجار وهو الافحاش وهَجَر في نومه ومرضه يهجُر هجراً: هذي; «هَجر» به معناي هذيان گويي است و «هُجر» كه اسم مصدر است به معناي سخن زشت است و هنگامي كه اين واژه به آدم خوابيده و يا بيمار نسبت داده شود ، مفهومش اين است كه او در خواب و يا حالت بيماري هذيان گفت و حرف هاي نامربوط زد».(١٩)

به راستي چگونه مي توان درباره حضرت محمد (صلي الله عليه وآله) كه فرستاده خدا و رابط ميان خدا و خلق شمرده مي شود، اين كلمات و سخنان را بر زبان جاري كرد؟!! در حالي كه قرآن در شأن او مي گويد: «(وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَي); او هرگز از روي هواي نفس سخن نمي گويد»(٢٠) و نيز قرآن مي گويد: «(وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا); آنچه را رسول خدا براي شما آورده بگيريد (و اجرا كنيد)، و از آنچه نهي كرده خودداري نماييد»(٢١) و نيز مي فرمايد: «(فَلْيَحْذَرْ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ); آنان كه فرمان او را مخالفت مي كنند، بايد بترسند از اينكه فتنه اي دامنشان را بگيرد، يا عذابي دردناك به آنها برسد!».(٢٢)


نزاع و درگيري در محضر آن حضرت

علاوه بر اين سخنان ناروا، بعضي از صحابه در محضر رسول خدا(صلي الله عليه وآله) به نزاع و كشمكش پرداختند. جمعي با عمر همراهي كردند و گروهي با او به مخالفت برخاستند و مي گفتند:بگذاريد رسول خدا(صلي الله عليه وآله) وصيت نامه اش را بنويسد.

همان گونه كه در بعضي از روايات صحيح بخاري آمده است: «فاختلفوا وكثُر اللَّغَط; آنها اختلاف كردند و هياهو و داد و فرياد زياد شد».(٢٣)

در چهار روايت در صحيح بخاري و صحيح مسلم آمده است: «فتنازعوا ولاينبغي عند نبيّ تنازع; به نزاع و كشمكش پرداختند در حالي كه اين كار در محضر پيامبر(صلي الله عليه وآله) شايسته نبود».(٢٤)

در سه روايت در صحيح بخاري و مسلم (با اندكي اختلاف در تعبيرات) آمده است: «فاختلف اهلُ البيت فاختصموا، فكان منهم من يقول: قرِّبوا يكتب لكم النبيّ كتاباً لن تضلوا بعده، ومنهم من يقول ما قال عمر; اهل خانه اختلاف كردند و با هم به درگيري و خصومت پرداختند. برخي از آنها مي گفتند: قلم و دوات را حاضر كنيد تا براي شما نامه اي بنويسد كه پس از آن هرگز گمراه نشويد و برخي نيز سخن عمر (كه بيماري بر پيامبر غلبه كرده) را مي گفتند».(٢٥)

اين مطالب كاملا گوياي آن است كه در نزد آن حضرت به خصومت و كشمكش و نزاع پرداختند و سخنان بالا ردّ و بدل شد!


عكس العمل پيامبر چگونه بود؟

عكس العملي كه رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در برابر برخوردهاي نارواي جمعي از صحابه و نزاع و درگيري آنان از خود نشان داد نيز قابل توجه است. مطابق آنچه در صحيح بخاري و مسلم آمده، دو نوع عكس العمل از آن حضرت نقل شده است:

١. فرمود: «قوموا عنّي ولاينبغي عندي التنازع; از نزد من برخيزيد (و دور شويد) كه در محضر من نزاع و كشمكش سزاوار نيست».(٢٦)

در اين تعبير كاملا خشم و ناراحتي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) از سخنان، اعمال و رفتار آنها آشكار است.

٢. هنگامي كه نزاع و كشمكش پيش آمد و حرف هاي زشتي به آن حضرت زده شد، فرمود: «ذروني، فالّذي أنا فيه خير ممّا تدعوني إليه; مرا به حال خودم واگذاريد! چرا كه اين حالتي كه من در آن هستم بهتر از چيزي است كه مرا بدان فرا مي خوانيد».(٢٧) (اشاره به حالت توجه مخصوص به خدا در آخرين ساعات عمر است)


اندوه فراوان ابن عباس براي چه بود؟

مطابق پنج روايت از روايات صحاح، هنگامي كه ابن عباس مي خواهد گزارشي از ماجراي آن روز بدهد، نخست با تأثر و اندوه از آن ياد مي كند و سپس به نقل حادثه مي پردازد، به عنوان نمونه: «سعيد بن جبير ـ مطابق نقل صحيح بخاري ـ مي گويد، ابن عباس مي گفت: «يوم الخميس و ما يوم الخميس; روز پنج شنبه، چه روز پنج شنبه دردناكي؟!».

سپس سعيد بن جبير مي افزايد: «ثمّ بكي حتّي بلَّ دمعه الحصي; سپس (ابن عباس) آن قدر گريست كه قطرات اشك چشمش روي سنگريزه هاي زمين افتاد».(٢٨)

روشن است كه تأسف ابن عباس و اشك فراوان او، هم به سبب توهيني است كه به رسول خدا(صلي الله عليه وآله) شد و هم به خاطر جلوگيري از نوشتن آن حضرت; كه در صورت نوشتن، از گمراهي امت جلوگيري مي شد.

در چهار نقل ديگر در صحيح بخاري و مسلم از اين حادثه آمده است كه ابن عباس پس از نقل اين ماجرا، در پايان براي ممانعت از كتابت آن نامه، بسيار تأسف مي خورد. از جمله:

در روايتي كه عبيدالله بن عبدالله از ابن عباس نقل مي كند، پس از بيان ماجراي جلوگيري از ممانعت كتابت نامه، آمده است: «قال عبيدالله: وكان ابن عباس يقول: إنّ الرزيّة كلّ الرزيّة ما حال بينَ رسول الله وبين أن يكتُبَ لهم ذلك الكتاب، من اختلافهم ولَغَطهم; عبيدالله گفت: ابن عباس همواره مي گفت: مصيبت و خسارت سنگين و حقيقتاً خسارت تام، آن است كه آنان به سبب اختلاف، هياهو و كشمكش مانع شدند كه رسول خدا(صلي الله عليه وآله) آن نامه را بنويسد».(٢٩)


آيا مي توان چنين نسبت هايي را به پيامبر داد و نافرماني كرد؟

شارحان «صحاح» در شرح اين احاديث تصريح كرده اند كه پيامبر(صلي الله عليه وآله) در سلامت و بيماري معصوم است و هميشه سخنش عين حقيقت است.

ابن حجر عسقلاني از «قرطبي» نقل مي كند كه: «مقصود از «هجر» در اين حديث سخن انسان بيمار است كه درست حرف نمي زند و لذا به حرف او اعتنايي نمي شود». سپس مي افزايد: « ووقوع ذلك من النبي(صلي الله عليه وآله) مستحيل لانّه معصوم في صحّته و مرضه لقوله تعالي (وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَي) و لقوله (صلي الله عليه وآله) إنّي لا اقول في الغضب والرضا إلاّ حَقّاً ; وقوع چنين امري (هذيان گويي) از پيامبر(صلي الله عليه وآله) محال است; زيرا آن حضرت در سلامت و بيماريش معصوم است، به دليل سخن خداوند كه مي فرمايد: «او (پيامبر) از سر هوا و هوس سخن نمي گويد» و به دليل سخن خود آن حضرت كه فرمود: « من در حال خشم و خشنودي (در هر حالي) جز حق نمي گويم».(٣٠)

بدرالدين عيني نيز در «عمدة القاري» كه در شرح صحيح بخاري است، دقيقاً همين مطلب را مي گويد.(٣١)

دانشمند معروف ديگري به نام «نووي» نيز در شرح صحيح مسلم مي گويد: «إعلم انّ النبي معصوم من الكذب و من تغيير شيء من الاحكام الشرعية في حال صحته وحال مرضه; بدان كه پيامبر(صلي الله عليه وآله) يقيناً از سخن دروغ و ناروا و تغيير احكام شرعي چه در حال صحت و چه در بيماري معصوم است».(٣٢)

اضافه بر آيات متعددي از قرآن مجيد كه قبلا به آن اشاره شد، اينها همگي گواه است كه مقام پيغمبر اكرم(صلي الله عليه وآله) فراتر از اين بود كه سخن نادرستي در تمام عمر از او سر زند.

قابل توجه اينكه گروهي از دانشمندان اهل سنت دست به توجيهاتي براي اين مسأله مسلم تاريخي زده اند، كه راستي شگفت آور است!!

مسأله اي به اين روشني توجيه ندارد، آيا بهتر نبود به جاي توجيهات غير منطقي، پيشداوري هاي خود را كنار مي گذاشتند و مي گفتند خطاي بزرگي از شخص يا اشخاصي سر زده كه همه مي دانيم آنها جايز الخطا بوده اند.

به عنوان نمونه در كتاب «فتح الباري في شرح صحيح البخاري» كه از مهمترين كتب نزد اين برادران است مي خوانيم: علما متفقند كه قول عمر حسبنا كتاب الله (قرآن براي ما كافي است) نشانه قوت فقه و دقت نظر او است!!(٣٣) آيا جمله قبل از آن كه گفته است: «بيماري بر پيامبر(صلي الله عليه وآله) چيره شده (و پريشان گويي مي كند)» نيز نشانه فقه و دقت نظر است؟!

به علاوه آيا كتاب الله بدون سنت پيامبر(صلي الله عليه وآله) كافي است در حالي كه حتي عدد ركعات نماز، و نصاب زكاة، و عدد اشواط طواف و عدد سعي و رمي جمرات و بسياري از احكام ديگر فقط در سنت پيامبر(صلي الله عليه وآله) آمده، آيا نفي اين امور نشانه فقه و دقت نظر است؟ آيا اعتراف به واقعيت ها بهتر از اين گونه توجهات نيست (خدا عالم است!).


مسأله مهم تر!

از اين سخنان ناروا و حيرت انگيز كه در شش مورد از كتاب صحيح بخاري و سه مورد صحيح مسلم آمده است، كه بگذريم اين سؤال پيش مي آيد كه پيغمبر اكرم(صلي الله عليه وآله) چه چيز مهمي را مي خواست بنويسد (يا دستور دهد آن را بنويسند) كه با اين مخالفت شديد روبه رو شد؟!

به يقين آن مطلب اولا تناسب با آخرين روزهاي حيات پيامبر(صلي الله عليه وآله) داشته.

ثانياً: مسأله بسيار مهمي بوده كه اگر به آن عمل مي شد هرگونه گمراهي و اختلاف ناشي از آن برطرف مي گشت.

ثالثاً: آن مسأله خوشايند بعضي از حاضران نبود، و با آن مخالف بودند.

تصور مي كنيم خواننده گرامي مي تواند حدس زند كه آن مسأله چيزي جز مسأله خلافت و ولايت نبود، خلافت چه كسي جز علي بن ابي طالب(عليه السلام)؟!

ما معتقديم پيامبر اسلام(صلي الله عليه وآله) پس از بيانات گوناگون در جهت معرفي امام علي(عليه السلام) به ولايت امّت و به ويژه پس از ماجراي غدير، در پي تثبيت امر امامت و خلافت آن حضرت بود;اين نكته را مي توان از كلمات مشابه اين حديث و كلمات ديگري از آن حضرت كه درباره عترت گرامي اش فرموده است ـ مخصوصاً حديث ثقلين ـ بدست آورد; كه به خواست خداوند در نوشته هاي بعد درباره حديث غدير و حديث ثقلين سخن خواهيم گفت.

يك بار ديگر اين جزوه را مطالعه فرماييد، ما قضاوتي نمي كنيم بهتر است خودتان داوري نماييد. (پايان)

والسلام علي من اتبع الهدي

--------------------------------------
پي نوشت :

١ . صحيح بخاري، كتاب العلم، باب ٣٩ (باب كتابة العلم)، ح ٤; كتاب الجهاد والسير; باب ١٧٥، ح ١; كتاب الجزية، باب ٦، ح ٢; كتاب المغازي، باب ٨٤ (باب مرض النبي ووفاته)، ح ٤; همان باب، ح ٥; كتاب المرضي، باب ١٧ (باب قول المريض قوموا عني)، ح ١ .

٢ . صحيح مسلم; كتاب الوصية،باب٦، ح ٦; همان باب، ح ٧; همان باب، ح ٨.

٣ . اين حادثه در روز پنج شنبه اتفاق افتاد و مطابق نقل طبري آن حضرت در روز دوشنبه (چهار روز بعد) وفات يافت. طبري در حوادث سنه يازدهم هجري مي نويسد: «روزي كه رسول خدا رحلت فرمود همه مورخين اتفاق دارند كه روز دوشنبه بوده است». در فتح الباري نيز ابن حجر مي نويسد: آن حضرت روز پنج شنبه بيمار شد و روز دوشنبه رحلت كرد. (ج ٧، ص ٧٣٩) .

٤ . صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٧ .

٥ . صحيح بخاري، كتاب الجهاد و السير، باب ١٧٥، ح ١; كتاب الجزيه، باب ٦، ح ٢; كتاب المغازي، باب ٨٤ (باب مرض النبي و وفاته)، ح ٤ و ٥; صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٦ و ٧ .

٦ . صحيح بخاري،كتاب المرضي،باب١٧ (باب قول المريض قوموا عني)،ح١.

٧ . همان مدرك، كتاب العلم، باب ٣٩ (باب كتابة العلم)، ح ٤ .

٨ . صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٨ .

٩ . صحيح بخاري، كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٤ و صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٦ و ٧ .

١٠ . صحيح بخاري، كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٥ .

١١ . رجوع كنيد به: مسنداحمد، ج ١، ص ٢٢٢، ٢٩٣، ٣٢٤، ٣٢٥ و ٣٥٥; ج ٣، ص ٣٤٦; مسند ابي يعلي، ج ٣، ص ٣٩٥; صحيح ابن حبان، ج ٨، ص ٢٠١; تاريخ طبري، ج ٣، ص ١٩٣; كامل ابن اثير، ج ٢، ص ١٨٥ وكتب ديگر .

١٢ . صحيح بخاري، كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٥ .

١٣ . صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٨ .

١٤ . صحيح بخاري، كتاب المرضي، باب ١٧، ح ١ .

١٥ . همان مدرك، كتاب العلم، باب ٣٩ (باب كتابة العلم)، ح ٤ .

١٦ . صحيح بخاري، كتاب الجهاد و السير، باب ١٧٥، ح ١ .

١٧ . همان مدرك، كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٤ و صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٦ .

١٨ . مصباح المنير، واژه هجر.

١٩ . لسان العرب، واژه هجر.

٢٠ . نجم، آيه ٣ .

٢١ . حشر، آيه ٧ .

٢٢ . نور، آيه ٦٣. ابن كثير مي نويسد: «ضمير «امره» به رسول خدا(صلي الله عليه وآله) بر مي گردد» و در ادامه كه قرآن فرمود: (أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ) نيز مي نويسد: «اي في قلوبهم من كفر او نفاق او بدعة; (مخالفت با رسول خدا(صلي الله عليه وآله) سبب فتنه مي شود) يعني چنين افرادي در قلبشان به كفر، يا نفاق، و يا به بدعت دچار مي شوند». (تفسير ابن كثير، ج ٥، ص ١٣١)

٢٣ . صحيح بخاري، كتاب العلم، باب ٣٩، ح ٤ .

٢٤ . صحيح بخاري، كتاب الجهاد والسير،باب١٧٥،ح١;كتاب المغازي،باب٨٤، ح ٤; كتاب الجزيه، باب ٦، ح ٢; صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح٦.

٢٥ . صحيح بخاري، كتاب المرضي، باب ١٧، ح ١; كتاب المغازي، باب ٨٤، ح٥; صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٨.

٢٦ . صحيح بخاري، كتاب العلم، باب ٣٩، ح ٤. در برخي از روايات فقط كلمه «قوموا» آمده است: همان مدرك، كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٥; كتاب المرضي، باب ١٧، ح ١; صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٨ .

٢٧ . صحيح بخاري، كتاب الجزيه، باب ٦، ح ٢; كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٤; كتاب الجهاد والسير، باب ١٧٥، ح ١ (در اين حديث، به جاي «ذروني» كلمه «دعوني» آمده است). در صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٦، نيز آمده است: قال: «دعوني فالّذي أنا فيه خير».

٢٨ . صحيح بخاري، كتاب الجزيه، باب ٦، ح ٢. شبيه همين مضمون در چند نقل ديگر نيز آمده است; ر.ك: صحيح بخاري، كتاب الجهاد والسير، باب ١٧٥، ح ١; كتاب المغازي، باب ٨٤، ح ٤ (بدون نقل گريستن ابن عباس); صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦٠، ح ٦ و ح ٧ .

٢٩ . صحيح بخاري، كتاب المرضي، باب ١٧، ح ١ ; شبيه به همين مضمون: كتاب العلم، باب ٣٩، ح ٤; كتاب المغازي، باب، ٨٤، ح ٥; صحيح مسلم، كتاب الوصية، باب ٦، ح ٨ .

٣٠ . فتح الباري، ج ٧، ص ٧٣٩ .-٧٤٠

٣١ . عمدة القاري، ج ١٢، ص ٣٨٨ (دارالفكر، بيروت، چاپ اوّل، ٢٠٠٥ م).

٣٢ . صحيح مسلم، بشرح الامام محيي الدين نووي، ج ٤، ص ٢٥٧ .

٣٣ . صحيح بخاري، كتاب المرضي و صحيح مسلم، كتاب الوصية.

------------------------------------------
فهرست منابع:

١. قرآن كريم
٢. تاريخ طبري، محمد بن جرير طبري، مؤسّسه اعلمي، بيروت، چاپ چهارم، ١٤٠٣ق.
٣. تفسير القرآن العظيم، ابن كثير دمشقي، دارالاندلس، بيروت، ١٩٩٦ ق.
٤. صحيح ابن حبان، ابن حبان، تحقيق شعيب الأرنؤوط، مؤسسة الرسالة، چاپ دوم، ١٤١٤ق.
٥. صحيح بخاري، ابوعبدالله محمّد بن اسماعيل بخاري، تحقيق صدقي جميل العطّار، دارالفكر، بيروت، چاپ اوّل، ٢٠٠٥م.
٦. صحيح مسلم، ابوالحسين مسلم بن حجّاج نيشابوري، تحقيق صدقي جميل العطّار، دارالفكر، بيروت، چاپ اوّل، ٢٠٠٤م.
٧. صحيح مسلم شرح محيي الدين نووي، شركة ابناء شريف الأنصاري، بيروت، ٢٠٠٧م.
٨. عمدة القاري شرح صحيح بخاري، بدرالدين عيني، دارالفكر، بيروت، چاپ اوّل، ٢٠٠٥م.
٩. فتح الباري، احمد بن علي بن حجر عسقلاني، مكتبة العبيكان، رياض، چاپ اوّل، ١٤٢١ق.
١٠. الكامل في التاريخ، ابن اثير جزري، تحقيق أبي الفداء عبدالله القاضي، دارالكتب العلمية، بيروت، چاپ سوم، ١٤١٨ق.
١١. لسان العرب، ابن منظور افريقي، دار صادر، بيروت، چاپ اوّل، ١٩٩٧م.
١٢. مسند ابي يعلي، ابويعلي موصلي، تحقيق حسين سليم اسد، دارالمأمون للتراث، چاپ دوم.
١٣. مسند احمد، احمد بن حنبل، دار صادر، بيروت.
١٤. مصباح المنير، فيّومي، تصحيح محمد عبدالحميد، ١٣٤٧ق. سايت آيت الله مكارم شيرازي