نقص دیگر کار اقبال این است که برخلاف سید جمال به کشورهای اسلامی مسافرت نکرده و از نزدیک شاهد اوضاع جریانها و حرکتها و نهضتها نبوده است و از این رو در ارزیابیهای خود در باره برخی شخصیتهای جهان اسلام و برخی حرکتهای استعماری در جهان اسلام دچار اشتباهات فاحش شده است.

اقبال در کتاب احیای فکر دینی در اسلام نهضت وهابیگری را در حجاز و جنبش بهائیت را در ایران [١] و قیام آتاتورک را در ترکیه، اصلاحی و اسلامی پنداشته، همچنان که در اشعار خود برخی دیکتاتورهای چکمهپوش کشورهای اسلامی را ستوده است. این خطاها بر اقبال مسلمان مصلح مخلص نابخشودنی است.

در عثمانی (ترکیه فعلی) نیز کم و بیش مدعیان اصلاح پدید آمدهاند. اقبال در احیای فکر دینی مکرر نظریات مردی به نام ضیاء شاعر را نقل میکند، ولی نظریات او آنچنان افراطی است که خود اقبال هم با همه وسعت مشرب، زیر بار همه آنها نمیرود.

[١] در ترجمه فارسی کتاب احیای فکر دینی بنا بر ملاحظاتی بعضی قسمتها حذف شده است به ترجمه عربی این کتاب رجوع شود