بررسی اجمالی نهضتهای اسلامی در صد سالۀ اخیر ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١ - دو امتیاز
بررسی اجمالی نهضتهای اسلامی در صدسالۀ اخیر، ص:٢١
ورود به ایران تازه در بیروت به عربی ترجمه شده و انتشار یافته بود، نسخههایی از آن به دست آورده و به طلاب و فضلا اهدا میکرد و در مجلس ملاقات با مدرسین معقول و منقول سعی میکرد سخنی که از آن حس غرور و خودپسندی شنیده بشود گفته نشود. چنانچه شنیدهام به مرحوم جلوه در ملاقات اول که از سید پرسیده بود: شنیدم شما در مصر کلمات شیخ را تدریس میکردهاید، برای اینکه خفض جناحی کرده باشد، جواب مناسبی داده بود که مرحوم جلوه را بر ضد خود نینگیزد [١].
و هم ایشان میگویند:
سید جمال الدین با تیغ زبان و نوک قلم خود زمینهسازی کرد و شالوده اصلی قبول حکومت مشروطه جدید را در ذهن علمای روحانی مملکت فراهم آورد. در روزی که علمای بزرگ تهران و عتبات در صدر نهضت مشروطه قرار گرفته بودند، معلوم شد حسن ظن و حدس صائب سید جمالالدین درباره عنصر مشروطهساز ایران به خطا نرفته بود و از حرکت تمرّد تنباکو تا مهاجرت به قم و پشتیبانی علما از مشروطهخواهان در برابر کودتای باغشاه همه جا روح او راهنمای کسانی بود که هریک در مقام مقتدی الانامی قرار دارند [٢].
[١]. نقش سید جمال الدین در بیداری مشرق زمین، ص ٣٩ و ٤٠.
[٢]. همان، ص ٥٢.