واقعبینی سید پس از حدود نیم قرن به خوبی آشکار شد. آنگاه که افسر اروپایی فرمانده ارتش یهود در جنگ اول اعراب و اسرائیل، بیتالمقدس را از مسلمانان گرفت و تحویل یهودیان داد و دولت صهیونیستی اسرائیل تشکیل شد، گفت: «الان جنگهای صلیبی پایان یافت.»

رواج اندیشه قومیتپرستی و ملّیتپرستی و به اصطلاح «ناسیونالیسم» که به صورتهای پانعربیسم، پانایرانیسم، پانترکیسم، پانهندوئیسم و غیره در کشورهای اسلامی با وسوسه استعمار تبلیغ شد، و همچنین سیاست تشدید نزاعهایمذهبی شیعه و سنی، و همچنین قطعهقطعه کردن سرزمین اسلامی به صورت کشورهای کوچک و قهراً رقیب، همه برای مبارزه با آن اندیشه ریشهکن کننده استعمار یعنی «اتحاد اسلام» بوده و هست.

٧. دمیدن روح پرخاشگری و مبارزه و جهاد به کالبد نیمهجان جامعه اسلامی.

سید جمال که میخواست مسیحوار بار دیگر روح اسلام راستین را به پیکر مسلمین بدمد و غیرت اسلامی آنان را به جوش آورد، اصل فراموششده جهاد را پیش کشید و فراموش شدن این اصل را عامل بزرگی برای انحطاط مسلمین تلقی کرد. اگر روح صلیبی هنوز در رگ و پیوند غربی هست، چرا مسلمان روح مجاهدگری خود را از یاد ببرد؟

[١]. سیری در اندیشه سیاسی عرب، ص ١٠٢.