شش مقاله : جهان بيني الهي و جهان بيني مادي - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٧

تبعى نقشى اساسى در جريان خيرها , و (( جود )) ها , و پيدايش وحدتها و هماهنگى ها دارند .

اين جهان , جهانى شاعر است , علاوه بر قوانين سخت و جامد مادى يك سلسله قوانين ديگر نيز بر آن حاكم است , همانطورى كه مثلا انسان از نظر مكانيسم بدنى , يك سلسله ضوابط و قواعد دارد , به علت خاص جسمانى بيمار مى گردد و با دوائى مادى معالجه ميشود , در عين حال به حكم اينكه داراى روح و روان و فكر و انديشه و استعداد تلقين پذيرى است , روح جسم را تحت تاثير قرار داده و قوانين خود را بر آن تحميل ميكند , علت روانى سبب بيمارى جسمى ميگردد و يا به علت روانى بيمارى جسمانى بهبود مييايد .

كل جهان نيز همين طور است , يك سلسله عاملها و عملها و عكس العملها در جهان هست كه حاكم بر قوانين سخت و جامد مادى است و آن قوانين مولود روح جهان و قواى مدبره آن است .

اينست كه جهان نسبت به نيكى و بدى انسان بى تفاوت نيست , به حمايت نيكان و حق جويان و حق پويان بر مى خيزد و باطل گرايان را به دست نابودى مى سپارد , راز دعا و استجابت دعا نيز در اين خصلت جهان نهفته است .

جهانى كه الهى مى شناسد , جهان هدايت شده است , تكاملها همه هدايت شده اند , هر موجودى در هر مرتبه اى , متناسب با سعه وجودى خود از نوعى هدايت و به تعبير ديگر قرآن : وحى برخوردار است :

الذى خلق فسوى ٠ و الذى قدر فهدى [١] .

آنكه آفريد پس بيار است و آنكه اندازه گيرى نمود پس راهنمائى