شش مقاله : جهان بيني الهي و جهان بيني مادي - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٥ - جهان بينى علمى

علم , يعنى تحقيق درباره موضوعاتى خاص از قبيل اجسام بيجان , گياه , حيوان , تن انسان , روان انسان , جامعه و غيره .

علم مبتنى بر سه چيز است :

بررسى جزئيات , فرضيه و آزمون .

يك عالم كه در جستجوى قوانين حاكم بر يك پديده است اول به بررسى و مشاهده موارد جزئى ميپردازد , پس از مرحله بررسى و مطالعه و مشاهده موارد جزئى , فرضيه اى در ذهن او نقش مى بندد و سپس آنرا در عمل , مورد آزمايش قرار ميدهد , اگر آزمايش آنرا تاييد كرد , به صورت يك اصل , يك قانون به ثبوت رسيده مورد قبول واقع ميشود , و تا فرضيه اى كاملتر و جامعتر كه با آزمونهاى بيشترى تاييد شود پيدا نشود آن اصل علمى به قوت اعتبار خود باقى است , به محض تاييد شدن فرضيه جامعتر جاى خود را به او ميدهد . علم به اين طريق به شناخت علتها و سببها و شناخت معلول ها و اثرها ميپردازد , با آزمايش عملى علت چيزى و يا معلول و اثر چيزى را كشف ميكند و آنگاه به سراغ علت يا معلول معلول ميرود .

كار علم از آن جهت كه بر آزمون عملى مبتنى است مزايائى دارد و نارسائيهايى .

بزرگترين مزيت شناخت علمى اينست كه دقيق و جزئى و مشخص است علم با بررسيها و فرضيه ها و آزمونهاى خود قادر است درباره كوچكترين پديده طبيعت هزاران آگاهى به انسان بدهد , از يك برگ درخت دفترى از معرفت بسازد , ديگر اينكه چون قوانين حاكم بر يك موجود خاص را بدست ميدهد راه تسلط و تصرف بشر در آن موجود را به او مى نماياند و از اين راه صنعت و تكنيك را به وجود مياورد .

اما , شناخت علمى به موازات اينكه دقيق و مشخص و