شش مقاله : جهان بيني الهي و جهان بيني مادي - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٠ - جهان بينى علمى
است كه علم امروز در آئينه خود ارائه ميدهد , به مرازات پيشرفتهاى عملى است كه انكار ناپذير است , در صورتيكه امر بر عكس است .
برتراندراسل , در كتاب جهان بينى علمى , پس از يك سلسله بحثها درباره نمونه هاى روش علمى , خصال ويژه روش علمى , محدوديتهاى روش علمى در فصلى كه تحت عنوان ما بعد الطبيعه علمى باز كرده ميگويد :
(( به انديشه من , جهان مجموعه اى است كه از نقطه ها و جهشهاى فاقد وحدت , فارغ از مداومت , عارى از نظم و ترتيب و خالى از هر محتواى ديگرى كه مساله آموز عشق باشد , در واقع اگر تعصب و عادت را كنار بگذاريم , بندرت ميتوان حتى از اين نظر كه اصولا دنيائى وجود دارد دفاع كرد .
نظريات اخير فيزيكدانان آنانرا ناگزير از نكات فوق ميكند ... امروزه درباره خورشيد چه بايد انديشيد ؟ خورشيد تاكنون چراغ پر فروغ آسمان و الهه موطلائى افلاك بوده است ... لكن در حال حاضر , خورشيد چيزى جز امواج احتمالات نيست , اگر بپرسيد آنچه احتمال ناميده ميشود چيست ؟ يا امواج در كدام اقيانوس سير ميكند ؟ فيزيكدان مانند ديوانه اى جواب ميدهد كه : به قدر كافى از اين سخنان گفته و شنونده ايم , فرض كنيد مساله را جز اين گرفتيم آنوقت چى ؟ با وجود اين اگر اصرار بورزيد خواهد گفت كه امواج در فرمول او و فرمول او در انديشه او است [١] )) .
و هم او ميگويد :
(( چيز شگرفى است , همزمان با اين حقيقت كه اساسى ترين علوم يعنى فيزيك , منطق علمى را از اعتبار انداخته و انسان را به جاى نظم و
[١]- برتراند راسل , جهان بينى علمى , ترجمه حسن منصور , صفحه ٧٦ - ٧٧ .